خلوت در حرای دل، بارزترین توصیۀ اقبال برای عرفا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی مجتمع آموزش عالی سراوان

2 استادیار گروه فلسفه و عرفان دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

تجلی عرفان اسلامی در ادبیات فارسی به درجه­یی است که همچون طاووس در آثار مختلف زبان فارسی جلوه­های گوناگون و متنوع دارد.این چشم اندازهای دل­فریب وقتی با  سایر نحله­ها از قبیل عرفان هندی-بودایی همجوار می­گردد دلبری صد چندان پیدا می­کند. اقبال شاعر جامع­الاطراف شبه قاره که از زیور علم و دین و نظر و عمل توامان بهره­مند است، در خصوص مبانی و اصول تصوف و عرفان نیز، با عنایت به همجواری با مکتب غنی عرفان هندی و مطالعات و سیر و سفر در ممالک غربی،عقاید نو و نقدهای راهگشا ابراز نموده است.اقبال لاهوری برای خروج مسلمین از انزوا و سکوتی که اسلام را به گوشه­نشینی سوق داده است و از طرف دیگر بستر ورود توسعه طلبان و استعمار گران را فراهم ساخته است به گونه­ی دیگر از خلوت رو می­آورد. در این پژوهش با روش توصیفی و مراجعه به اسناد و مراجع بر آن هستیم تا نظر خاص اقبال در باب خلوت که هم متاثر از اندیشه­های رایج در عرفان شبه قاره است و هم ناشی از دیدگاه اقبال در باب ورود و دخالت مسلمین در مباحث اجتماعی جامعه خودشان می­باشد، را بررسی می­نمائیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Solitude in Hara`s Heart, The most notable recommendations of Iqbal for mystics

نویسندگان [English]

  • Mansur Nikpanah 1
  • Ebrahim Noori 2
چکیده [English]

    Islamic mysticism in Persian literature is an expression of the degree of peacocks in various works of Persian language has diverse effects. The prospects for the deception when the other schools such as Hindi-Buddhist mysticism is adjacent to the flirting seriously. Iqbal comprehensive poet around subcontinent ornament of science and religion , and together and enjoys , on the principles of mysticism and Irfan , with regard to school with rich Indian Irfan and studies and garlic and travel in Western countries , new ideas and reviews has expressed strong . Iqbal Lahori for the withdrawal of the Muslims of isolation and the silence that Islam has led to a retreat from the other side of the bed , and the arrival of the development of colonialism has made expensive to other species of privacy . In this research and with reference to the documents, and the authorities are specific to Iqbal at the deserted Bob also affected by common ideas in Irfan subcontinent and resulting from the perspective of Iqbal and involvement in the Muslim community in social issues , will examine the .

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iqbal Lahori
  • Privacy
  • Jalvat (Appearance)

1-قرآن کریم

2-ابن جوزی،ابوالفرج، تلبیس ابلیس، ترجمه علیرضا ذکاوتی قزاگوزلو، تهران:مرکز نشر دانشگاهی، 1368.

3-بخارایی، خواجه محمد پارس، قدسیه،کلمات بهاءالدین نقشبند، مقدمه ،تصحیح و تعلیق از احمد طاهری عراقی، تهران: کتابخانه طهوری،.1354.

4-برادران، بهمن،  خلوت و شرایط خلوت نشینی در عرفان و تصوف،پایان نامه کارشناسی ارشد،  استاد راهنما: احمد شوقی نوبر، دانشگاه آزاد تبریز،1377.

5-بقایی،محمد، تصوف در تصور اقبال شبستری و کسروی،تهران:انتشارات فردوس،1380

6-پالن پوری، محمد الیاس، کلیات سلسله نقشبندیه ، لاهور: اردو بازار .بی تا.

7-جرجانی، میرسید شریف، تعریفات فرهنگ اصطلاحات معارف اسلامی، ترجمه ی سیدحسن عرب و سیما نوربخش، تهران: انتشارات فروزان. 1377

 8-جمعی از نویسندگان، دایره المعارف بزرگ اسلامی، تهران: نشر مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، چاپ دوم،1377.

9-حاجی دولو، زینب، بررسی ابعاد خلوت عرفانی، فصل نامه اخلاقی عرفانی آئین سلوک، سال نهم، 1393،صص 23-32.

10-حسون سوری، علی؛ در شناخت اقبال، کیهان فرهنگی، شماره­ی 25، فروردین 1365، صص 35-43

11-سربازی مجددی نقشبندی ،محمد عمر.شفاء الاقسام، کراچی: مکتب اسحاقیه.،بی تا

12-سهروردی عمر بن محمد، .عوارف المعارف،مترجم اسماعیل بن عبدالمومن،تهران: علمی فرهنگیان،1374

13-شیخ طوسی.التهذیب ، تهران: دارالکتب الاسلامیه،1365.

14-صلاح بن مبارک بخاری. انیس الطالبین و عده السالکین، تصحیح و مقدمه خلیل ابراهیم صاری اوغلی، به کوشش توفیق سبحانی، تهران: سازمان انتشارات کیهان، 1371.

15-طهرانی،سیدمحمدحسین. سیروسلوک اولی الالباب، مشهد:علامه طباطبایی.1354

16-ظفر نوائی، خسرو، خلوت در عرفان اسلامی،فصل­نامه­ی ادیان و عرفان،سال هفتم،شماره­ی25، صص107-129، 1389.

17-عطار،شیخ فریدالدین،. تذکره الاولیاء، به تصحیح محمد استعلامی، چاپ ششم، تهران: زوّار.1370

18- عزیز احمد.تاریخ تفکر اسلامی در هند،مترجمان نقی لطفی، محمدجعفر یاحقی،تهران: نشر کیهان،1366.

19-غزالی،محمد،  کیمیای سعادت، به تصحصح احمد آرام، تهران:انتشارات گنجینه،1388.

19-فاروقی سرهندی، احمد . مکتوبات امام ربانی، استانبول.1977

20-فتاحی، ذکیه؛ پازوکی، شهرام«بررسی خلوت و تحول آن در تصوف» فصل­نامه ادبیات و اسطوره شناسی، بهار 1393، دوره 10، شماره 34، صص241-280.

21-قادری مجددی جلال آبادی، زین الدین.بیاض محمدی، لاهور: مکتب حنفیه .بی تا.

22- قاضی،عبدالرحیم،  خواجه بهالدین نقشبند و نقشبندیه در دوره تیموری،سنندج: انتشارات کردستان ،1388.

23- قشیری، عبدالکریم،  رسالۀ قشیریه، به تصحیح بدیع الزمان فروزانفر،تهران: علمی فرهنگی،1383

24-لاهوری،محمد اقبال،  کلیات اقبال،به  سعی و اهتمام پروین قائمی، تهران:انتشارات پیمان،1382.

25-لاهوری،محمد اقبال، کلیات اردو،  لاهور، انتشارات علم و عرفان، بی تا.

26-معادی خواه، عبدالمجید، فرهنگ آفتاب،  چاپ دوم، تهران: ذره.1372.

27-منیری،احمدبن یحیی،  مکتوبات صدی، بمبئی: چاپ سنگی، 782.

28-هجویری، ابوالحسن علی بن عثمان، کشف المحجوب، تصحیح محمود عابدی، تهران: سروش.1387