جلوه‌های عرفان نظری در حماسه‌های منظوم فارسی رامایانا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یزد

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یزد

3 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یزد

چکیده

رامایانا، کهن‌ترین حماسة هندی است که توسط والمیکی، به زبان سانسکریت، بین قرون 5 تا 3 ق.م. سروده شده و بعدها به صورت منظوم و منثور، به زبان فارسی، برگردانده شده است. گرچه در نگاه نخست، این داستان حماسی می نماید؛ ولی سرشار از آموزه‌های اخلاقی و مضامین عرفانی است. مفاهیم عرفان نظری شامل: وحدت وجود، تجلّی و انسان کامل در نسخه‌های چهارگانة رامایانا، به وفور یافت می‌شود که نیاز به بررسی و واکاوی دارد. پدیدآورندگان حماسه‌های فارسی رامایانا، در پردازش مفاهیم عرفان نظری، علاوه بر بهره‌گیری از عرفان هندو، از عرفان اسلامی نیز استفاده کرده و تحت تأثیر محیط جغرافیایی هند در زمان سلطنت فرمانروایان گورکانی، به طرح مباحثی در خصوص حماسه‌های فارسی رامایانا پرداخته‌اند که از صلح و آشتی، میان عرفان هندو و اسلامی حکایت می‌کند. در این پژوهش، به بررسی و کاربرد مفاهیم ذکر شده در ترجمه‌های رامایانا پرداخته و جایگاه عرفان اسلامی و اندیشه‌های هندوئیزم، نموده خواهد شد.
این پژوهش به روش کتابخانه‌ای، انجام می‌گیرد، و ابتدا مقدماتی دربارة مباحث عرفان نظری مورد نظر، طرح، و سپس جلوه‌های عرفان نظری از دل آثار مذکور، استخراج و بررسی می‌شود.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effects of Theoretical Mysticism in Persian Versified Epics of Ramayana

نویسندگان [English]

  • Parisa Soltani 1
  • MohammadKazem Kahdouei 2
  • Mohammad khodadadi 3
1 PhD student of Persian language and literature of Yazd University
2 Associate Professor of Persian Language and Literature, Yazd University (Corresponding Author)
3 Assistant Professor of Persian Language and Literature at Yazd University
چکیده [English]

Ramayana is the oldest Indian epic composed between 3-5 centuries B.C. and later has been restored to Persian through the composed Sanskrit text in both verse and prose forms by Valmiki. Although at first glance this story looks epic, but it''s overfilled with moral teaching and mystical contents. Theoretical mysticism concepts including: pantheism, manifestation and the perfect man are found plentifully in all four versions quadruple of Ramayana, and are due to be surveyed there is need to investigation.Persian authors of Ramayana, in processing the theoretical mysticism concepts, in addition to utilization of  the Hindu mysticism, have used Islamic mysticism. Also affected by India geographical environment during dominion of  Gurkani rulers, they have posed discussions on Persian epics of Ramayana that express the peace and reconciliation between Hindu and Islamic mysticism. In this research, investigation of the mentioned concepts in translations of Ramayana will be studied and the position of mysticism and Hinduism ideas will be shown.
This research will be a library study and at first, introduces theoretical mysticism discussions and then the effects of theoretical mysticism will be extracted from  and checked within  the mentioned works.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Persian Epic Ramayana
  • Islamic mysticism
  • Hinduism
  • Fundamentals of Theoretical
  • Myth

1-  آشتیانی، جلال­الدین، عرفان، چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی انتشار،1386.

2- آملی، سید حیدر، جامع­الاسرار و منبع­الانوار، تصحیح هانری کربن و عثمان یحیی، تهران: علمی،1368.

3- ابن­­ترکه، صائن­الدین علی، تمهیدالقواعد، تصحیح سید جلال­الدین آشتیانی، قم: بوستان کتاب،1381.

4- ابن­عربی، محی­الدین، الفتوحات­المکیه، 4جلدی، بیروت: دار صار، بی­تا.

5- ___________، فصوص­الحکم، چاپ سوم، تهران: الزهرا،1371.

6-___________، فصوص­الحکم، ترجمة محمدعلی موحد، صمد موحد، تهران: کارنامه،1386.

7- اظهر دهلوی، عبدالودود، راماین کتاب مقدس هندوان، 2جلدی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران،1350.

8- افراسیاب­پور، اکبر، عرفان و اسطوره­شناسی مرگ، فصل­نامة تخصصی ادیان و عرفان، سال هفتم، شمارة26: صص29-13، تهران: زمستان1389.

9- الیاده، میرچا، اسطوره، رویا، راز، ترجمة رویا منجم، چاپ سوم، تهران: فکر روز،1375.

10- پانی­پتی، سعدالله مسیح، رامایانا، به اهتمام سید عبدالحمید ضیایی، سید محمدیونس جعفری، دهلی نو: مرکز تحقیقات فارسی رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران،2009.م.

    11- پانی­پتی، نظام، جوگ  باسشت، تصحیح و تحقیق سید محمدرضا جلالی نایینی، س.ن. شوکلا، تهران: افست،1360.

12- جامی، عبدالرحمن بن محمد، نقدالنصوص فی شرح نقش­الفصوص، تهران: انجمن فلسفة ایران،1356. 

13.­-________________، سه رساله در تصوف، مقدمة ایرج افشار، تهران: منوچهری،1360.

14- جلالی نائینی، محمدرضا، هند در یک نگاه، تهران: شیرازه،1375.

15- حافظ شیرازی، شمس­الدین محمد، دیوان، به اهتمام ابوالقاسم انجوی، چاپ هفتم، تهران: جاویدان،1367.

16- خوارزمی، تاج­الدین حسین بن حسن، شرح فصوص­الحکم، به تصحیح نجیب مایل هروی، چاپ دوم، تهران: مولی،1368.

17- داراشکوه، محمد، اوپانیشاد، 2جلدی، به کوشش تاراچند، جلالی نائینی، چاپ چهارم، تهران: گلرنگ یکتا،1381.

18- دالاپیگولا، آنالیبرا، اسطوره­های هندی، ترجمة عباس مخبر، تهران: مرکز،1385.

19- شایگان، داریوش، آئین هندو و عرفان اسلامی، ترجمة جمشید ارجمند، چاپ دوم، تهران: فرزان روز،1386.

20- شرفایی مرغکی، محسن و ابوالفضل محمودی، بررسی ادبیات پورانه­ای در دین و فرهنگ عامة هندو، فصلنامة مطالعات شبه­قارة دانشگاه سیستان و بلوچستان، سال هفتم، شمارة 29، صص 109-132، زاهدان: زمستان1395.

21- عراقی، فخرالدین، لمعات، با مقدمه و تصحیح محمد خواجوی، تهران: مولی،1363.

22- فندرسکی، میر ابوالقاسم، منتخب جوگ باسشت، تصحیح، تحقیق و ترجمة سید فتح الله مجتبائی، تهران: موسسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران،1385.

23- قیصری، داوود بن محمود، شرح فصوص­الحکم، به کوشش سید جلال­الدین آشتیانی، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزة علمیة قم،1370.

24-  کایته، چندرمن، رامایانا با عنوان نرگسستان، تصحیح، مقدمه و تعلیق محمدکاظم کهدویی، قم: مجمع ذخائر اسلامی،1392.

25- گردهرداس، رامایانا، به اهتمام عبدالودود اظهر دهلوی، عبدالحمید ضیائی، دهلی نو: مرکز تحقیقات فارسی رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران،1388.

    26- مولوی، جلال­الدین محمد، مثنوی معنوی، تصحیح رینولدألین نیکلسون، به اهتمام نصرالله پورجوادی، تهران: امیرکبیر،1363.

27 - مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار،110 جلدی، تحقیق و تعلیق سید جواد علوی، تهران: دارالکتب اسلامیه،1362.

 28- نسفی، عزیزالدین، الانسان الکامل، به تصحیح و مقدمة فرانسوی ماریژان موله، تهران: انجمن ایرانشناسی فرانسه در تهران،1359.