بررسی تطبیقی ماهیت دنیا و پیوند آن با رنج در اسلام و آیین بودایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشیار دانشکده الهیات رشته ادیان و عرفان دانشگاه فردوسی مشهد(نویسنده مسئول)

3 دانشیار دانشکده الهیات رشته علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد

4 دانشیار دانشکده الهیات رشته معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

ماهیت دنیا یکی از موضوعات مهمی است که در مکاتب گوناگون از آن سخن به میان آمده است. بر اساس آموزه­های قرآنی روایی اسلام ماهیت دنیا با عناوین مختلف تعریف شده به عنوان نمونه؛ ماهیت وابسته و مخلوق خدا، سرای آزمایش، آمیختگی رنج و شادی، و در روایات با تشبیهات بسیار زیبا به تبیین ماهیت دنیا پرداخته شده است به عنوان نمونه دنیا به مصادیقی نظیر پل، جامه دریده، سفر و مسافر، مهمان­خانه و... که در تمامی این موارد اشاره به ناپایداری ماهیت دنیا هویداست. آیین بودا نیز به عنوان یکی از مکاتب معنوی، دنیا را در سه نشانه در عالم هستی معرفی کرده است که از جهاتی با دین اسلام مشابه است نظیر پذیرش رنج در ماهیت دنیا و خاستگاه رنج در ماهیت دنیا و از جهاتی متفاوت نظیرتفاوت در مبدأ آفرینش دنیا و تفاوت در خاستگاه رنج در دنیا، و... مقاله حاضر به روش توصیفی تحلیلی با رویکرد تطبیقی در صدد بیان این شباهت­ها و افتراق­ها و وجوه امتیاز آن­ها در دو نگاه اسلام و آیین بودا می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A comparative study of the nature of the world and its link with suffering in Islam and Buddhism

نویسندگان [English]

  • m m 1
  • f g 2
  • m r 3
  • seyed hosein moosavi 4
چکیده [English]

The nature of the world is one of the important issues that have been mentioned in various schools. Based on the Qur'anic doctrines of the Islamic narrative, the nature of the world is defined by various titles as an example; the dependent nature of God, the testament, the combination of suffering and happiness, and in narratives with very beautiful similes to explain the nature of the world. For example, The world is characterized by examples such as bridges, clutches, travels, and travelers, guesthouses, etc. In all of these cases, it refers to the instability of the nature of the world. Buddhism, as one of the spiritual schools, has introduced the world into three signs in the universe that is similar in some respects to Islam, such as the acceptance of suffering in the nature of the world and the origin of suffering in the nature of the world and in different ways, such as the difference in the origin of creation The world and the differences in the origin of suffering in the world, and ... The present article is descriptive-analytical with comparative approach. It seeks to express these similarities and differences in their points of view in two views of Islam and Buddhism. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • the nature of the world
  • Islam
  • Buddhism
  • suffering
  1. ابن طاووس، علی بن موسی، کشف المحجه لثمره المهجه، قم، 1375ش.
  2. آرمسترانگ، کرن، بودا، ترجمه نسترن پاشایی، تهران، فراروان ، 1387ش.
  3. بایر ناس، جان،  تاریخ جامع ادیان، ترجمه: علی اصغر حکمت، شرکت انتشارات: علمی و فرهنگی، تهران، 1386.
  4. تمیمی‌آمدی، عبد‌الواحد، تصنیف غررالحکم، تحقیق درایتی، قم، 1366ش.
  5. چاترجی، ساتیش چاندرا و داتا، دریندا موهان، معرفی مکتب‌های فلسفی هند، ترجمة فرناز ناظرزاده‌کرمانی، قم، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، 1384ش.
  6. حرانی، ابن شعبه، تحف‌العقول عن آل الرسول، چاپ دوم، قم،جامعه مدرسین، 1404ق.
  7. خمینی، سیدروح‌الله، چهل حدیث، تهران، مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام‌خمینی، 1376ش.
  8. دیلمی، حسن، ارشاد القلوب الی الصواب، قم، شریف رضی، 1412ق.
  9. رهایی از رنج در آموزه­های قرآنی و آیین بودا، موسوی، آموزه­های قرآنی، 1392، شماره18.
  10. شایگان، داریوش، ادیان و مکتب‌های فلسفی هند،تهران: امیر کبیر، 1375ش.
  11. شومان، هانس ولفانگ، آیین بودا طرح تعلیمات و مکتب­های بودایی، ترجمه: عسگری پاشایی، تهران: فیروزه، 1375ش.
  12. طباطبایی، سیدمحمدحسین، توحید در المیزان، بی­جا، نور فاطمه، ص315، 1363ش.
  13. طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، موسسه الاعلمی للمطبوعات، 1417ق.
  14. ضیایی، سید عبد الحمید، تاثیر پذیری ایرانی از آیین بودا، فصلنامه شبه قاره هند، شماره بیست و یکم، ص103، 1393ش.
  15. پاشایی، عسگری، بودا گزارش متن­های کانون پالی، نگاه معاصر، 1386ش.
  16. پاشایی، عسگری، راه آیین، تهران: نگاه معاصر، 1380ش.
  17. عسگری، پاشایی، فراسوی فرزانگی،تهران: نگاه معاصر، ص371، 1380 ش.
  18. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، تصحیح علی‌اکبر غفاری، تهران: دار الکتب الاسلامیه،  1375ش.
  19. مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار،تحقیق: محمد باقر بهبودی، بیروت، دار احیاء الترات العربی،1403 ق.
  20. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1368ش.
  21. نانسی، ویلسون راس، بودیسم راهی برای زندگی و اندیشه، ترجمۀ منوچهر شادان، تهران: بهجت، 1374.
  22. واسطی، علی بن محمد، عیون الحکم و المواعظ، تحقیق: شیخ‌حسین حسینی، دارالحدیث، بی تا.
  23. ورام، ابن ابی فراس، تنبیه الخواطر، قم، مکتبة فقیه، 1410ق.
  24. همفریز، کریسمس، ذن، ترجمة منوچهر شادان، تهران، ققنوس، بی تا.
  25. هوپ، جین، بودا، ترجمه: علی کاشفی پور، طراح: بورین وان لون، تهران، 1378.
    1. Irons,Edward, Encyclopedia Of Buddhism,facts on file, p. 18,2008;
    2. 10.Gnanarama, Pategama, Essentials of Buddhism,booklibaray, p. 50,2000,
    3. .Karen Armstrong, Buddha,penguin, p. 258,2004;
    4. Nanamoli, Bhikkhu, The Life of the Buddha According to the Pali Canon,3rdedition,bps pariyatti editions p. 46, 2003;
    5. Gowans, Christopher, Philosophy of the Buddha An Introduction,routledgw London and New York, p. 121, 2003
    6. Harvey, Peter, Buddhism,continuum London and New york, p. 75,1951;
    7. Conze, Edward, Buddhism A Short History,onworld, p. 14, 2000.
    8. Pategama Gnanarama, Essentials of Buddhism,booklibaray, p. 40-41,2000;
    9. Conze, Edward, Buddhist Scriptures,penguin classics, p. 125;
    10. Henry, Olcott, The Life Of Buddha And Its Lessons, the floating pressp. 46,2009
    11. . Harvey, Peter, An Introduction to Buddhism, Cambridge University, p. 56,1990;
    12. Pategama Gnanarama, Essentials of Buddhism,booklibaray, p. 26,2000;
    13. Conze, Edward, Buddhist Texts Through the Agse,harper torchbooks, p. 11, 1964;
    14. Grimm, George, The doctrine of the Buddha, Delhi, Motilal, Banarsidass, pp. 208-209, 1958;
    15. Humphreys, Christmas, A Popular Dictionary of Buddhism,Curzon, p. 167,1997
    16. Young, Polly and Muramoto, Shoji, Awakening and Insight Zen Buddhism and Psychotherapy Brunner Routledge, Hove and New York, p. 232,2002.
    17. Harvey, Peter, An Introduction to Buddhism, Cambridge University, p58,1990.
    18. Buswell,  Robert, Encyclopedia of Buddhism, p. 669,2003
    19. Irons, Edward, Encyclopedia of Buddhism,facts on file, p. 44, 2008
    20. Pategama, Gnanarama, Essentials of Buddhism,book libaray, p. 21,2000
    21. . Olson, Carl, The Different Paths of Buddhism,Rutgers, university press p. 45, 2005;
    22. Conze, Edward, Buddhist Texts Through the Ages,harper torchbooks, p. 66, 1964
    23. Irons,Edward, Encyclopedia Of Buddhism,facts on file p. 19,2008;
    24. 5.Robert E. Buswell, Encyclopedia of Buddhism, p. 23,2003;
    25. Radhakrishnan, Servapalli, Indian Philosophy, Volum1, p. 336;
    26. Indra, Suny Ram, The Buddhas Doctrine of Anatta, Translated and published to preserve the original Thai edition, the Dhamma Study & Practice Group, 1990. P.3.
    27. R j des, Wettimuny, The Buddhas Teaching and the Ambiguity of Existence, M. D. Gunasena & co, Ltd, 1955.p.135
    28. Karen Armstrong, Buddha, Oxford University Press,p. 117,1982;
    29. The sacred books of the east, trans by Max Muller, Damma pada, vol 10, 190-191 p. 53
    30. .Pategama Gnanarama, Essentials of Buddhism, Book Library,  p. 25,2000
    31. Carl Olson, The Different Paths of Buddhism, Rutgers, University Press, ,p. 58-59,2005;
    32. Nanamoli, Bhikkhu, The Life of the Buddha According to the Pali Canon, 3rd Edition, Bps pariyatti editions, 2003,p 214
    33. Alldritt, Leslie, Religions of the World Buddhism, Chelsea Hous, 2004.p.27.
    34. Wangu, Madhu Bazaz, World Religions Buddhism, Chelsea Hous, 2009; p64