تحلیل دیدگاه‌های انتقادی ‌خان آرزو در تذکره‌ی مجمع‌النفائس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر

چکیده

  سراج الدین علی خان آرزو یکی از برجسته ترین ادبای شبه قاره است که نزدیک به سی و شش کتاب و رساله در زمینه­ی تحقیقات ادب فارسی تألیف کرده و دیدگاه­های نوینی را در حوزه­های مختلف سبک شناسی، زبان شناسی، بلاغت، نقد ادبی، تذکره­نویسی و ... مطرح کرده است. یکی از آثار مهم او تذکره­ی مجمع النفائس است. این اثر به­رغم اهمیتّی که در زمینه ی نقد ادبی دارد، چنانکه باید مورد توجّه جدّی محقّقان و منتقدان ادبی قرار نگرفته است. اگرچه دیدگاه های انتقادی خان آرزو در زمینه ی نقد شعر دراین تذکره، اغلب پراکنده و نا منسجم است؛ اما می توان آن ها را در قالب    دیدگاه های مشخّص طبقه بندی کرد و از این راه رویکرد انتقادی او را در مقوله ی نقد شعر باز شناخت.
در این مقاله کوشش شده است با مطالعه ی دقیق تذکره ی مجمع النفائس و مقایسه با دیگر آثار خان آرزو ،آرای انتقادی او را در زمینه های مختلف نقد شعر مورد بررسی، تحلیل و طبقه بندی قرار دهد تا از این رهگذر زمینه ی تحقیقات گسترده تر در تحلیل و نقد آرای خان آرزو در  موضوعات مختلف ادبی را فراهم کند.   
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Khan Arizu’s viewpoints in Tadhkirah-yi Majma' ol nafais

نویسندگان [English]

  • - - 1
  • - - 2
1 -
2 -
چکیده [English]

Siraj al-din Ali Khan Arizu Akbarabadi  is one of the most outstanding literary men of the subcontinent who wrote about 36 books and articles in the field of persian literary research and proposed new perspectives in different aspects of stylistics, linguistics, eloquency, literary criticism, and biography writings . One of his most important works  is Tadhkirah-yi Majma' ol nafais.  In spite of its importance in literary   criticism,it  has not received enogh attention by researchers and critics. And although his critical views are scattered and not well organized, they can be classified as specific views to find out his critical approach in the field of poem criticism. 
The Author of this  article tries to have a  close study of  Tadhkirah-yi Majma’ol nafais and his other works and to study, analyze ,and classifiy  the critical views of  Khan Arizu in different aspects of poetry criticism. So that the required pathway is created for researchers in the analysis and criticism of Khan Arizu’s ideas in different literary areas.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Arizu
  • critical views
  • Tadhkirah
  • Majma' ol nafais
  • style

1- آرزو، سراج‌الدین علی خان(1991) مثمر، تصحیح و حواشی ریحانه خاتون، پاکستان.

2----------------(1383)تذکره مجمع النفائس، به کوشش زیب النساء علی‌خان، اسلام آباد: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان.

3----------------(1381)عطیه کبری و موهبت عظمی، مقدمه و تصحیح سیروس شمیسا، تهران: فردوس.

4- بلگرامی، میرغلام علی آزاد(1871)خزانه عامره، هند:کانپور

5- پاینده، حسین(1386) رمان پسامدرن و فیلم، تهران: هرمس.

6- تودوروف(1385) تزوتان. نظریه‌ِ ادبیات. متن‌هایی از فرمالیست‌های روسی، ترجمه‌ی عاطفه طاهایی. تهران: اختران.

7- خاتون، ریحانه(1987) احوال و آثار سراج‌الدین علی خان آرزو، دهلی.

8- دریا گشت، محمد رسول(1371) صائب و سبک هندی، تهران، قطره.

9- شفیعی کدکنی، محمدرضا(1382) ادبیات فارسی از عصر جامی تا روزگار ما، ترجمه‌ی حجت الله اصیل، تهران: نی.

10-----------(1385) شاعر آینه‌ها. تهران: آگاه.

11----------(1385) شاعری در هجوم منتقدان، تهران: آگاه.

12----------(1382) مسائل سبک شناسی از نگاه آرزو، شماره 41، مشهد:مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد.

13- شمیسا، سیروس(1381) انواع ادبی، تهران: فردوس.

14----------(1382) سبک شناسی شعر، تهران: فردوس.

15- قیس رازی، شمس‌الدین محمد(1388) المعجم فی معاییر اشعار العجم، تصحیح   مجدد سیروس شمیسا، تهران: علم.

16-کاشفی سبزواری، میرزا حسین واعظ(1369) بدایع الافکار فی صنایع الاشعار، ویراسته میر جلال الدین کزازی، تهران: مرکز.

17-گلچین معانی، احمد(1348)تاریخ تذکره‌های فارسی، تهران: دانشگاه تهران.

18----------(1348) مکتب وقوع در شعر فارسی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.

19- محجوب، محمد جعفر، سبک خراسانی در شعر فارسی، تهران: فردوس.

20- نعمانی، شبلی، شعر العجم. ج 3، ترجمه سید محمد تقی فخر داعی گیلانی، تهران: ابن سینا.

21- نقوی، علیرضا(1343) تذکره نویسی فارسی در هند و پاکستان، تهران: علمی.

22- یارشاطر، احسان(1383) شعر فارسی در عهد شاهرخ، تهران: دانشگاه تهران.