فردای روشن (بررسی موضوع امید درمثنوی« پس چه باید کرد ای اقوام شرق»؟از اقبال لاهوری)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jsr.2013.849

چکیده

اقبال لاهوری یکی از شاعرانی است که متعهدانه مسایل و مشکلات جامعه و مردم کشور خود را در شعرش منعکس کرده و در بیداری مردم سرزمین خود و تأسیس کشور پاکستان نقش مهمی داشته است. وی در شمار معدود  شاعرانی است که امید به آینده در شعر شان موج می زند و خوشبینانه پیشنهاداتی برای درمان دردهای اجتماعی مردم جامعه خود ارایه کرده اند. نکته شایان توجه در شعر او آن است که وی نه تنها مشکلات را بازتاب می دهد بلکه راه حل هایی را هم بیان می کند که از بینش اسلامی وی برخاسته است. وی در منظومه ی «پس چه باید کرد ای اقوام شرق ؟»از دیوان خود، مشکلات جوامع اسلامی را بیان و برای آن ها راه حل ارایه کرده است. جستجوی ریشه های عقیدتی خوشبینی اقبال، و روش های او برای حلّ مشکلات اجتماعی، سوال اصلی این تحقیق است.  این تحقیق برآن است تا بن مایه های فکری، مضامین و شاخصه های زبانی و ادبی این رویکرد متعهدانه را در اشعار اقبال با نگاهی جامعه شناختی بررسی کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Lighted Tomorrow (Recognition of Hope in IqbalLahuri’s poetry)

چکیده [English]

IqbalLahuri is one of the poets who have expressed a great deal of hope in their poems.  He had a great role in the enlightenment of his home-country’s people and also in the establishment of Pakistan as a country.  He has explained the problems of the Islamic world, together with solutions, in his poetry and specifically in the book, “What Should We Do?” He expressed the agony of the people in those poems and gave them hope of a better future, in fact, Iqbal tried to solve the human problems by his poems.
The present research sociologically investigates the mental themes and lingual and literary fundamentals and characteristics of hope and religion in the poems of this Islamic philosopher and demonstrates his role in the opposition and committed literature.

کلیدواژه‌ها [English]

  • IqbalLahuri
  • didactic poem
  • sociology of literature
  • committed poetry

1- قرآن مجید.

2- آریان پور، حسین، جامعه شناسی هنر، چاپ چهارم، تهران: نشرگستره،1380.

3- اسکارپیت، جامعه شناسی ادبیات، ترجمه مرتضی کتبی، چاپ دوم، تهران: انتشارات سمت،1376.

4- اصلانی، مژده، مقایسه مضامین اجتماعی در اشعار بهار و اقبال لاهوری، پایان نامه کارشناسی ارشد، به راهنمایی مریم شعبانزاده، زاهدان: دانشگاه سیستان و بلوچستان،1386.

5- اقبال لاهوری، محمد، دیوان، به کوشش احمد سروش، چاپ هفتم، تهران: انتشارات سنایی،1376 .

6- ترابی، علی، جامعه شناسی ادبیات فارسی، چاپ اول، تبریز: انتشارات فروغ آزادی،1376.

7- حافظ، شمس الدین محمد، دیوان، به کوشش  بهاءالدین خرمشاهی، چاپ چهارم، تهران:انتشارات دوستان،1382.

8- دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، جلد 8 ، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، سازمان لغت نامه،1342.

9- زرین کوب، عبدالحسین، نقد ادبی، ج1، چاپ سوم، تهران: امیرکبیر،1361.

10- شعبانزاده، مریم و محمد علی زهرازاده، موج ز خود رسته، دو جلد، مجموعه مقالات همایش بزرگداشت یکصد و سی و دومین سال تولد علامه محمد اقبال لاهوری . زاهدان: دانشگاه سیستان و بلوچستان،1388.

11- شفیعی کدکنی، محمدرضا،ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، چاپ دوم، تهران: سخن،1383.

12- شمیسا، سیروس، نقدادبی، چاپ سوم، تهران: انتشارات فردوس،1381.

13- ---------انواع ادبی(ویرایش سوم)، چاپ دهم، تهران: انتشارات فردوس، 1383.

14- ضیاءالدینی، علی، بررسی جهان بینی اقبال از دیدگاه جامعه شناسی، [موج ز خود رسته، مجموعه مقالات همایش بزرگداشت یکصد و سی و دومین سال تولد علامه محمد اقبال لاهوری]، زاهدان:دانشگاه سیستان و بلوچستان،صص 1026-998،1388.

15- عباسی، محمود، از اسرار خودی تا رموز بیخودی، فصلنامه مطالعات شبه قاره، سال سوم،  شماره هفتم، زاهدان: دانشگاه سیستان و بلوچستان،صص 20-7،1390

16- فرزاد، عبدالحسین، درباره نقد ادبی، چاپ سوم، تهران: نشر قطره،1379.

17- فرزانه پور، حسین و پیمان زنگنه، تحلیل و بررسی ماهیت هویت اسلامی در اندیشه سیاسی علامه محمد اقبال لاهوری[ موج ز خود رسته،  مجموعه مقالات همایش بزرکداشت یکصد و سی و دومین سال تولد علامه محمد اقبال لاهوری]، زاهدان: دانشگاه سیستان و بلوچستان، صص 1248-1234،1388.

18- قمی، شیخ عباس، کلیات مفاتیح الجنان، تصحیح محمد باقر بهبودی، تهران: انتشارات پیروز، بی تا.

19- کافی، غلامرضا، شاخص های ادبیات بیداری و پایداری در شعر اقبال [ موج زخود رسته، مجموعه مقالات همایش بزرگداشت یکصد و سی و دومین سال تولد علامه محمد اقبال لاهوری]، زاهدان: دانشگاه سیستان و بلوچستان.1388 .

20- مولوی، جلال الدین،  مثنوی معنوی، تصحیح رینولد نیکلسون، چاپ پنجم، تهران: امیرکبیر،1357.

21- نظامی،الیاس بن یوسف، لیلی و مجنون، تصحیح وحید دستگردی، به کوشش سعید حمیدیان، چاپ هشتم، تهران: انتشارات قطره،1387.

 22- ولک، رنه؛ وارن، آستن، نظریه ادبیات، ترجمه ضیاء موحد و پرویز مهاجر، چاپ اول، تهران: انتشارات اندیشه های عصر نو،1373