بررسی اشعار منسوب به انوری و تاج الدّین ریزه دهلوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jsr.2013.858

چکیده

در بررسی دیوان شاعران و تذکره­­های شعری گاه با ابیات و اشعاری مواجه می­شویم که به دو یا چند شاعر منتسب شده­اند. به عنوان مثال در متن­های مختلفی چون عرفات­العاشقین و مجمع­الفصحا، اشعاری را که صحّت انتساب آن ­ها به انوری قطعی­تر به نظر می­آید، به تاج­الدّین نسبت داده­اند.
سعی ما در این نوشتار بر این است که با استناد به تذکره ی خطّی بتخانه، اشعاری را که به انوری منتسب شده و در متون دیگر به نام تاج الدّین فارسی یا دهلوی - معروف به ریزه - به ثبت رسیده است بررسی کرده و صحّت انتساب آن اشعار را به هر یک از دو شاعر به اثبات برسانیم.
در این مقاله با بررسی دو شعر که در بتخانه به نام انوری ثبت شده و در دیوان او نیز موجود است و به نام تاج الدّین نیز به ثبت رسیده است و نیز بررسی هفت شعر که در بتخانه به نام انوری ثبت شده است؛ امّا در دیوان او موجود نیست و بعضی از آن ها به نام تاج الدّین نیز آمده است و اشعاری که به نام انوری و ریزه هر دو ثبت شده است و همچنین به معرّفی اشعاری نویافته از انوری در بتخانه می پردازیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Survey on the Poems Attributed to Anvari and TajeddinRizehDehlavi

چکیده [English]

When surveying divans (collection of poems) of poets as well as poetic biographies, we sometimes face verses and poems attributed to two or more poets. For example, in different texts like Arafatol-asheghin and Majmaol-fosaha, some poems whose attribution to Anvari seems more definite are attributed to Tajeddin.
  It has been tried in this paper to study the poems which are attributed to Anvari in some texts and to Tajeddin Farsi or Dehlavi_known as Rizeh_ in some other texts and analyze the accuracy of the attribution of each poem to either of the two poets by referring to TazkarehBotkhanehmanuscript. By studying two poems in Botkhaneh recorded as versified byAnvari and available in his divan while recorded as the works of tajeddin as well,and 7 poems recorded as the works of Anvari in Botkhaneh but not available in his divan, some of which are attributed to Tajeddin as well, the poems recorded as the works of them both are surveyed and some newly-found poems of Anvari in Botkhaneh are introduced.

کلیدواژه‌ها [English]

  • TazkarehBotkhaneh
  • newly-found verses
  • Anvari
  • TajeddinRizehDehlavi(Farsi)

1- استر آبادی، محمد قاسم هندوشاه، تاریخ فرشته. تصحیح و توضیح از محمّد رضا نصیری، ج 1، چاپ اول، تهران: انجمن آثار و مفاخر ملی1387

2- انوری ابیوردی، اوحد الدّین،  دیوان انوری، به کوشش سعید نفیسی، چاپ دوم، تهران : پیروز،1337

3- --------------- دیوان انوری، به کوشش محمد تقی مدرّس رضوی، چاپ چهارم، تهران: علمی،1376

4- اوحدی بلیانی، تقی الدّین محمّد، عرفات العاشقین و عرصات العارفین مقدّمه و تصحیح از محسن ناجی نصر آبادی، ج2، چاپ اول، تهران : اساطیر،1388

5- بداؤنی، عبدالقادر، منتخب التّواریخ به تصحیح مولوی احمد علی صاحب، با مقدمه و اضافات توفیق سبحانی، ج 1، چاپ اول، تهران: انجمن آثار و مفاخر ملّی،1380

6-تبریزی، محمّد علی، ریحانه الادب ج 1، چاپ دوم،1335

7- حسینی فسایی،  میرزا حسن، فارسنامه ی ناصری، تصحیح و تحشیه از منصور رستگار فسایی، ج2،  تهران : امیرکبیر،1367

8-خاقانی شروانی، افضل الدّین بدیل، دیوان خاقانی، تصحیح، مقدّمه و تعلیق از ضیا الدّین سجّادی، چاپ پنجم، تهران: زوّار،1374

9- خیّام پور، ع،  فرهنگ سخنوران، تبریز : چاپخانه ی شرکت سهامی چاپ کتاب آذربایجان،1340

10-  دبیر سیاقی، محمد (2535 شاهنشاهی) گنج بازیافته، چاپ دوم، تهران : اشرفی.

11- دهخدا، علی اکبر،  لغت نامه ی دهخدا، زیر نظر محمّد معین و جعفر شهیدی، ج4 ، چاپ اول از دوره ی جدید،دانشگاه تهران،1373

12- ---------- لغت نامه ی دهخدا، زیر نظر محمّد معین و جعفر شهیدی، ج1 ، چاپ اول از دوره ی جدید، دانشگاه تهران،1372

13-  سدارنگانی، هرومل،  پارسی گویان هند و سند، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران،1335

14-  بی نام، سفینه ی شعرا، جنگ خطّی به شماره 900 کتاب خانه ی مجلس؛ کاتب ناشناس؛ مکتوب در قرن هشتم هجری قمری.

15-  شیخ مفید، مرآت الفصاحه. تصحیح و تکمیل از محمود طاووسی، چاپ اول، شیراز: نوید شیراز،1371

16- صوفی مازندرانی؛ محمّد، تذکره ی بتخانه. نسخه ی خطّی مجلس شورای اسلامی به شماره ی 120 ط، مکتوب در 1010 هجری قمری.

17- عبدالحی حبیبی، پوهاند، خصایص و ارزش های شعر فارسی غالب دهلوی، مجلة ی یغما. شماره ی 251. مرداد 1348، صص 249 ـ 255.

18-  گلچین معانی، احمد، تاریخ تذکره های فارسی، چاپ دوم، تهران : سنایی،1363

19- منهاج سراج،  طبقات ناصری ( تاریخ ایران و اسلام ) ، تصحیح  و مقابله از عبدالحیّ حبیبی، ج1 ، چاپ اول، تهران : دنیای کتاب،1363

20-  موسوی، مرتضی، تاریخ شعر فارسی در هند و پاکستان، وحید، شماره 33، شهریور، ،1345صص 776-881،

21-  هدایت، رضا قلی خان،  مجمع الفصحا، به کوشش مظاهر مصفّا، چاپ دوم، تهران: امیر کبیر،1382

 

Refrences                                                                                                 

1- Astarabadi, M. ghasem.H. , Tarikh-e- Fereshte,vol 1. corrected and explained by M.R.Nasiri. first publish. Tehran: community of works and nation figures Publication, 2008

2- Anvari,A. Ohadoddin. ,The Divan of Anvari. attempted by Sayid Nafisi. second publish. Tehran: Pirooz publication, 1958

3- Anvari,A. Ohadoddin. , The Divan of Anvari. attempted by M. modarres razavi. fourth publish. Tehran: Elmi publication, 1997

4- Ohadi, B.T. Mohammad. ,Arafat ol Asheqin va Arasat ol Arefin. Part 2. Perfected and corrected by Mohsen. N. Nasr abadi. First publish. Tehran: Asatir publication, 2009

5- Bada'ouni, A. ghader. , Montakhab altavarikh. vol 1. Corrected by molavi A.Ali Saheb. Preface and additions by T. Sobhani. . first publish. Tehran:  community of works and nation figures, 2001

6- Tabrizi, Mohammad Ali. , Reyhana tol adab. vol 1. second publish, 1956

7- H. Fasayi, mirza Hasan. , Farsname Naseri. vol 2. corrected and explained by Mansour R.Fasayi. Tehran: Amir kabir publication, 1988

8- Khaghani Sh, Afzal alddin B. ,The Divan of khaghani. Perfected and corrected by Z. Sajjad. fifth publish. Tehran: Zavvar publication،1995

9- Khayyam pour, A ،Culture of speakers (Farhakgh-e- sokhanvaran). Tabriz: the printing office of Azarbayjan's book printing co،1961

10- D. siaghi, Mohammad. (2535 imperial). Treasure Regained   ( ghanj-e- bazyafte). second publish. Tehran: Ashrafi publication.

11- Mohammad, Ali Akbar. ، Vocabulary of Dehkhoda. Part 4. In charge of Mohammad Mo'ein and Ja'far shahidi. first publish of new era. University of Tehran publication،1994

12- Mohammad, Ali Akbar. ، Vocabulary of Dehkhoda. vol 1. In charge of Mohammad Mo'ein and Ja'far shahidi. first publish of new era. University of Tehran publication، 1993

13- Sedarenghani, Herumel. ،Persian speakers of india and sind (Parsi ghoyan-e- hend o send.). bonyad-e- farhang-e- Iran publication، 1956

14- Safineye sho'ara. Majles Manuscript no.900. Unknown author. Written in 8th century. AH.

15- Sheykh mofid,(Davar) ، Mer'at alfesaha. Corrected and completed by Mahmood Tavoosi. first publish. Shiraz: navid-e- shiraz publication،1992

16- Soofi Mazandarani, Mohammad. Tazkareye Botkhane. Majles Manuscript no.120. Written in 1010. AH.

17- Abdolhay H, pohand. Features and values of qaleb Dehlavi's Persian poetry. Yaqma magazine. No 251. Mordad 1341. From the page of 249 until 255.

18- gholchin ma'ani, Ahmad.، Tarikh-e- tazkare haye farsi.  second publish. Tehran: Sanayi publication،1984

19- Menhaj-e- seraj. ، Tabaghate naseri (History of Iran and Islam). vol 1. Corrected by Abdolhay H, pohand. first publish. Tehran: donyaye keteb publication،1984

20- Moosavi, Morteza. ، The history of Persian poetry in india and Pakistan. Vahid magazine. No 33. Pages 776-881،1966

21- Hedayat, R. gholi khan. ،Majma'ol fosaha. attempted by Mazaher Mosaffa. .second publish. Tehran: Amir Kabir publication، 2003