انگیزه های سفر به هند در آیینه ی شعر صائب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jsr.2013.859

چکیده

روابط نزدیک و تنگاتنگ ایران و هند در طول تاریخ، زمینه ساز تعاملات بسیاری میان این دو ملّت بوده است و مسافرت ها و مهاجرت های فراوانی را بین ساکنان این دو سرزمین موجب شده است.  از مهمترین این مهاجرت ها، مهاجرت گسترده ی دانشمندان، هنرمندان، ادیبان و سایر اقشار ایرانی عصر صفویه است.  در باب چرایی این مهاجرت، بحث های بسیاری شده و نظرات گوناگونی مطرح گردیده است: تعصّبات مذهبی    شاهان صفویه، توجّه گورکانیان هند به زبان و ادب پارسی و صله   های گران آنان از مهمترین عوامل این مهاجرت ها و مسافرت ها دانسته شده است. کندوکاو در شعر صائب از این منظر نشان می دهد انگیزه این کوچیدن ها در مورد افراد مختلف، متفاوت بوده است. در واقع فراهم آمدن زمینه ی مسافرت های برون مرزی در روزگار صفویان به دلیل سیاست های خارجی پادشاهان این عصر، بویژه شاه عباس، افراد بی شماری را با انگیزه های گوناگون به سوی هند کشانده است که در مورد صائب، ناخرسندی از شرایط اجتماعی و انحطاط اخلاقی عصر صفویه، غرابت سبک شعر او، جستجوی مستمعی سخندان و سخن شناس و جستجوی سرزمینی که آزادی اندیشه و گرایشات عارفانه را برتابد، قابل ذکرند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Motives of Travel to Indiain the Mirror of Saeb’s Poetry

چکیده [English]

Iran and India’s close-set relations throughoutthe history have provided a background for a lot of interactions between the two nations and have caused lots of emigrations and travels between them.The vast emigration of scientists, artists and literati and other Iranian groups of the Safavid Age to India is of the most important emigrations to this vast land, and there have been many theories suggested about its causes among which we can mention the following: the religious prejudices of the Safavid kings, the Indian Gurkani’s attention towards the Persian language and literature in that time, and finally numerous prizes given by these kings to the poets and artists.A survey on Saeb’s poetry from this point of view shows that the reasons for these emigrations have been different for different individuals. As a matter of fact, the ground provided for foreign travels in the Safavid Age due to the foreign policies of the kings of that age, especially kingAbbas,encouraged many poets to go to India with different motives, and as to Saeb, his motives were religious teachings, benefiting from the spiritual advantages of the travel, dissatisfaction with the social circumstances and moral decadence of The Safavid Age, oddness of the style of his poetry, trying to find eloquent audiences, and finally looking  for a territory that tolerated the freedom of thought and mystical tendencies.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Safavid Age
  • travel to India
  • Gurkanis
  • saeb
  • s poetry
  • motives of travel

1- اسکندر بیک ترکمان، تاریخ عالم آرای عباسی (2جلد)، زیر نظر ایرج افشار، چاپ سوّم، تهران: امیر کبیر،1382

2- بهار، محمدتقی، بهار ادب فارسی ( 2جلد)، به کوشش محمد گلبن، چاپ سوم، تهران: امیر کبیر،1371

3- پیرنیا، حسن، اقبال آشتیانی، عباس، تاریخ ایران از آغاز تا انقراض قاجاریه، چاپ اول، تهران: علم،1384

4- دریا گشت، محمد رسول، صائب و سبک هندی، چاپ اوّل، تهران: قطره،1372

5- دهخدا، علی اکبر، لغت نامه (15جلد)،چاپ دوم، تهران: دانشگاه تهران، 1377

6- سعدی،کلیات سعدی، براساس تصحیح فروغی، به کوشش بهاءالدین خرّمشاهی، چاپ اوّل، تهران: ناهید،1375

7- شبلی نعمانی، شعر العجم (ج5،4،3)، ترجمه ی سیدمحمدتقی فخر داعی گیلانی، چاپ دوم، تهران: دنیای کتاب،1363

8- شعار، جعفر و دیگران، گزیدهی اشعار صائب تبریزی، چاپ چهارم،  تهران: بنیاد، 1374

9- شفیعی کدکنی، محمد رضا، با چراغ و آینه، چاپ سوم، تهران: سخن،1390

10- شمس لنگرودی، سبک هندی و کلیم کاشانی (گردباد شور جنون)، چاپ دوم، تهران: نشر مرکز،1369

11- صائب تبریزی، دیوان صائب (6جلد)، به کوشش محمد قهرمان، چاپ دوم، تهران: علمی و فرهنگی،1370

12- صائب تبریزی، سفینه ی صائب، به کوشش صادق حسینی اشکوری، چاپ اول، اصفهان: دانشگاه اصفهان، قم: مجمع ذخایر اسلامی،1385

13- صفا، ذبیح الله، تاریخ ادبیات در ایران (5جلد)، چاپ هفتم، تهران: فردوس، 1371

14- عبیری، زهرا، نظیره گویی در دیوان صائب تبریزی ،پایان نامهیکارشناسی ارشد، قم: دانشگاه قم،1386

15- عزیزیان، کبری، راهنمای دیوان صائب تبریزی، چاپ اول، تهران: علمی و فرهنگی،1383

16- فتوحی، محمود، نقد ادبی در سبک هندی، چاپ اول، تهران: سخن،1385

17-کریمی، امیر بانو، دویست و یک غزل صائب، چاپ ششم، تهران، زوّار،1377

18- کلیم کاشانی، دیوان، تصحیح حسین پرتو بیضایی، بازخوانی و ویرایش سید محسن آثار جوی، چاپ اول، تهران: سنایی،1387

19-کیقباد، بهمن، قصه سنجان:داستان مهاجرت زرتشتیان ایران به هند، ویراسته هاشم رضی، چاپ اول، تهران: فروهر،1350

20-گلچین معانی، احمد، فرهنگ اشعار صائب (2جلد)، چاپ دوم، تهران: امیر کبیر،1373

21-گلچین معانی، احمد،کاروان هند (2جلد)، چاپ اول، مشهد: آستان قدس رضوی،1369

22-  معین ، محمد، فرهنگ فارسی (6جلد)، چاپ نهم،1375

 23- موریسن، جرج و دیگران، تاریخ ادبیات ایران از آغاز تا امروز، ترجمه یعقوب آژند، چاپ اوّل، تهران: امیر کبیر ، تهران: گستره،1380

24- ناصح، محمد مهدی، سیر تاریخی گرایش به زبان فارسی در شبه قاره، چاپ اوّل، تهران: شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی، 1380

25- نصر آبادی، محمد طاهر، تذکره ی نصرآبادی (2جلد)، تصحیح محسن ناجی نصر آبادی، چاپ اول، تهران: اساطیر،1378

26- نوایی، عبدالحسین، روابط سیاسی و اقتصادی ایران در دوره ی صفویه، چاپ پنجم، تهران: سمت،1387

27- واحدی، غلامرضا، دیدگاه صائب در پرتو عرفان، چاپ اول،1364

Refrences

1- Abiri , zahra,Imitation in sa,eb,s works, an M.A. thesis , Qom, Qom university, 2007

2- Azizian, kobra, A directory of the complete poetical  works of sa,b , Tehran, Elmi and farhangi publication, first impression, 2004

3- Bahar ,The spring of Persian literature (2 vol.) ,edited by mohammad Golbon , Tehran , Amir kabir publication , third edition , 1992

4- Darya Gasht, Mohammad rasoul, Sa,eb and Indian style, Tehran,Qatreh publication , first impression, 1993

5- Dehkhoda , Ali  akbar,Dictionary (15 vol.), Tehran, Tehran university publication , second impression, 1998

6- Eskandar Baig Torkaman ,Tarikh-e-Alam aray-e-Abbasi (2voL.) ,SUPER Vised by Iraj Afshar, third edition, Tehran,Amir kabir publication, 2003

7- fotouhi, Mahmoud, Literature critics in the Indian style, Tehran,sokhan publication , First impression, 2006

8- Golchin Ma,ani , Ahmad , A lexicon of sa,eb,s  poems (2 vol),Tehran, Amir  kabir publication , second impression, 1994

9- Golchin Ma,ani Ahmad , The carevan of India .(2vol) mashad , Astan Gods razavi publication , first impression, 1990

10- Kalim kashani , Complete poetical works, edited by hossein parto Beizai,Tehran, sana,i , first impression, 2008

11- karimi, Amir banou, 201 Gazals  of sa, eb , Tehran,zavvar publication , 6th impression, 1998

12- Keiqobad, Bahman , The tale of sanjan, the story of the emigration of the zoroasterians of Iran to India, edited by hashim Razi, Tehran, forouhar publication, firt impresion, 1971

13- Mo,in , Mohammad, Persian Dictionary (6 vol), Tehran, Amir kabir publication , 9th impression, 1996

14- morison.G and others , Literature history of Iran : from beginning up to today, translated by Jacob Ajand , Gostareh publication , first impression, 2001

15- Naseh , Mohammad Mahdi , The paper on the historical process of the tendency towards Persian language in Indian peninsula, the council for expansion of Persian language and literature, 2001

16- Nasr abadi , mohammad tahir , Tazkereh nasrabadi (2vol) edited by Mohsen Naji Nasrabadi, Tehran, Asatir publication , first impression, 1992

17- Nava,i AbdolHossein, The poetical and economical relution of Iran In the safavid age , Tehran , samt publical 5 th impression, 2008

18- Pirnia , hasan , iqbal Ashtiani , Abbas , The history of Iran: from beginning  to the decline of the Qajar dynasty, Tehran, Elm publication , first impression, 2005

19- sa,di , complete works, Based of forougi edition, Bahaeddin khorramshahi , Tehran , Nahid publication , first impression, 1996

20- sa,eb tabrizi , safineh sa,eb ,edited by sadeq hoseini Eshkevari ,Isfahan, Isfahan university and Qom: Majma,-e-zakhayer-e-Islami publications ,first impression, 2006

21- sa,eb tabrizi, Complete poetical works (6vol), edited by Mohammad Qahraman, Tehran, Elmi and farhangi publication second impression ,1991

22- safa,zabihollah, Literature History of Iran (5 vol.) Tehran, ferdous publication, 7th impression, 1992 

23- shaFi,i kadkani , Mohammad Reza , With light and mirror , Tehran , sokhan publication , 3 th impression, 2011

24- shams langroudi, India style and kalim-e-kashani, the (whirlwind of passion of madness), Tehran, Markaz publication , 2th impression,1990

25- she,ar ,Ja,far  and others, a selection of sa,eb,s poems,Tehran, Bonyad publication , 4th impression, 1995

26- Shibli No,mani  , PERSION poem (vol:3,4,5), translated by Mohammad taqqi fakhr Da,i Gilani, Tehran , Donyay-e-kitab pullication ,second impression, 1984

27- vahidi , GolamReza, Sa,eb,s view point in the light of mysticism , first impression, 1985