نظیری شاعر سبک هندی و نیشابور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

10.22111/jsr.2011.628

چکیده

 سرزمین زیبا و اصیل هندوستان همواره مهد و پرورشگاه شاعران پارسی‌گوی در درازای قرون و اعصار بوده است.نظیری نیشابوری یکی از صدها شاعر ایرانی است که کرامت و ادب‌پروری عبدالرحیم خان ملقب به خان خانان او را به عنوان نخستین شاعر ایرانی به دربار او در خطّه ی «شکرّشکنان قند پارسی» کشاند و از سال 992 هـ.ق که بدو پیوست تا سال 1021 که درگجرات در گذشت، به مدت حدود سی و یک سال مقیم هند بود و بزرگان و نیکوکاران آن سرزمین شاعرپرور را ستود و به عنوان یک مسلمان متعهّد و شیعه ی دوازده امامی و عاشق صادق ذات حق و پاک باخته ی راه شریعت در آن دیار زیست.
 امّا سال های دوری از وطن و زادگاهش، شهر نیشابور و خراسان، همواره او را به یاد آنجاها می‌انداخت که انعکاس این هجرت در اشتیاق به دیدار آن دیار همواره در اشعارش متجلّی است.
 توصیفات نظیری از شهر باستانی و تاریخی نیشابور و نیز خراسان بزرگ، شنیدنی است که گاه نیشابور را «کان خوش نمک» می‌خواند و وقتی به دلیل این که آنجا مدفن عطار نیشابوری است بدانجا «گل عطار» خطاب می‌کند و زمانی از «فیروزه خطان» نیشابوری دم می‌زند و در دیگر زمان به یاد «سرای مادر و قبر پدر» در نیشابور می‌افتد تا در آنجا «مُقام گیرد».اطلاعات ذی قیمتی که نظیری از زادگاهش نیشابور و هم خراسان به دست می‌دهد، شنیدنی و در خور توجه است.
در این مقاله به مدد توصیف ابیات وی، گوشه‌هایی از این تعلّقات را بررسی می‌کنیم. باشد که در پژوهش های مربوط به شناخت بیشتر نظیری نیشابوری، رهنمون پژوهشگران باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Naziri A Poet of the Indian style and Neyshabour

چکیده [English]

     The beautiful historicallandofIndiahas always been the cradle and the home of the Persian poetry for centuries and ages. Naziri Neyshabouri is one of the hundreds of the Iranian poets and the first one of them who traveled to Abdolrahim khan (titled khan-e-khanan)’s court in the land of “the speakers of the sweet Persian language”, owing to his generosity and his love for improving the literature. Naziri moved toIndiain 992 H.Q. and stayed there for about 31 years until 1021 H.Q. when he passed away in Gojarat. He praised the great men and benefactors of that poet-nourishing land and lived there as a committed Moslem and a twelve-Imami Shiite and an honest lover of the Almighty and a devotee of the religion.
       However, his nostalgia for his homeland and his birthplace, the city ofNeyshabour, as well as for khorasan is reflected in his poems.
      Naziri’s descriptions of the ancient historical city of Neyshabour, as well as the great Khorasan are fascinating; he sometimes calls Neyshabour the “savory mine”, and sometimes “Attar’s mud”, as it is the burial place of Attar Neyshabouri, once talks of the Neyshabouri “turquoise-likes”, and somewhere else remembers “the house of mother and the grave of father” in Neyshabour and wishes to return and to “stay” there. The valuable information that Naziri sets forth from his birthplace, Neyshabour, and from Khorasan is magnificent and considerable.
       In the present article, by describing couplets of Naziri’s poems, we investigate parts of these concerns. Perhaps, it can be a guide for the researchers in the studies whose aim is to know Naziri better.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Naziri Neyshabouri
  • Khorasan
  • Neyshabour
  • birthplace
  • homeland
1- شبلی نعمانی هندی (1363) شعر العجم ، ترجمه ی سید محمد تقی فخر داعی گیلانی، تهران: انتشارات دنیای کتاب.
2- قشیری، ابوالقاسم (1381) رسالة قشیریه به تصحیح بدیع الزمان فروزانفر، چاپ هفتم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
3- گلچین مغانی، احمد(1369) کاروان هند، چاپ اوّل، تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی.
4- محمدبن منور (1366 ) اسرار التوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید، تصحیح و تعلیقات محمد رضا شفیعی کدکنی، چاپ اول، تهران: انتشارات آگاه.
5- مصطفوی سبزواری، رضا(1373) سیمای هند در سبک هندی، فصلنامه قند پارسی، دهلی: رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، شماره ی هفتم
6- نظیری نیشابوری(1340)دیوان، به تصحیح دکتر مظاهر مصفّا، تهران: انتشارات امیر کبیر وزوار.