بررسی تفاوت نگاره های عبدالصمد شیرازی در دربارشاه طهماسب صفوی و گورکانیان هند

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه ارتباط تصویری دانشگاه الزهرا

2 کارشناس ارشدگروه ارتباط تصویری دانشگاه الزهرا

چکیده

چکیده
عبدالصمد، از نقاشان فعال دربار صفوی، در جوانی به دعوت حاکم زمان به هند رهسپار شد تا پایه گذار مکتبی از نقاشی باشد که با اصول نقاشی ایرانی آغاز شد.در این پژوهش سعی شده است به معرفی نگاره های نگارگر در فاصله زمانی 1535م./921ه. تا حدود 1600م./986ه.پرداخته شود.در این زمان عبدالصمد در نگارخانه سلطنتی سه پادشاه با سه نوع اعتقاد مشغول به کار است: شاه طهماسبِ شیعه؛ همایون شاهِ سنی مذهب و اکبرشاه با اعتقاد به آیین اکبری. بنابراین به بررسی تفاوت های نگاره های این هنرمند در دوره زمانی مذکور پرداخته می شود.با توجه به اهمیت شخصیت هنری عبدالصمد و نفوذ بی بدیل وی در هنر هند، لازم است پژوهش هایی در باب شناساندن این نگارگر گرانمایه به جامعه هنری انجام شود.روش تحقیق با توجه به نیاز به بررسی نگاره های باقی مانده، مقایسه ایی و تحلیلی انتخاب شده و با استفاده از منابع کتابخانه ای و مشاهده به انجام رسیده است.تفاوت های بارزی در نگاره های انتخابی از دوره های کاری نگارگر مشاهده می شود که نتیجه اعمال سلیقه پادشاه در کار هنری نگارگر است زیرا اصول به کار رفته، با شیوه آغاز کار هنرمند همخوانی نداشته و آن را تنها می توان ناشی از فضای جدید فکری حاکم بر محل کار هنرمند دانست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Differences of Abd-Al-Samad Shirazi’s Paintings in the Courts of Shah Tahmasp and Goorkanis of India

نویسندگان [English]

  • Effatossadat Afzal Tousi 1
  • Neda Hooshmand Mofrad 2
چکیده [English]

Dr.Effatossadat Afzal Tousi
Assistant professor of Visual Communication Dept,
 University of Alzahra
Neda Hooshmand Mofrad
M. A Student of Visual Communication Dept,
University of Alzahra
 
 
 
Abstract
     Abd-Al-Samad, one of the active painters of the Safavid court, was invited in his youth to India by the ruler of the time to establish a school of painting which was started with the principles of Iranian painting. In this study it has been attempted to introduce his paintings in the time interval of 1535 to 1600. In this period, Abd-Al-Samad was busy, working in the royal painting workshop of three kings with three different types of beliefs: the Shiite Shah Tahmasp I, the Sunni Shah Humayun and Akbar Shah who believed in Akbari doctrine. Hence, the differences of this artist’s paintings are investigated in the above mentioned period.
Regarding the importance of Abd-Al-Samad’s artistic personality and his unparalleled influence on Indian art, this research aims at making this valuable painter known to the artist society. Given the need for examining the remaining paintings, the research method was selected to be comparative-analytic and library resources as well as observations have aided the research being carried out. Plain differences in the paintings selected from the working periods of the painter may be observed which are the results of the king imposing his own taste on the painter’s work of art, because the used techniques are not similar to what he started and it can be implied that the artist continued his work in a new mental environment of his work place.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Key words: painting
  • Safavi School
  • Goorkanis
  • Abd-Al-Samad
1- آتابای، بدری، فهرست مرقعات کتابخانه سلطنتی، چاپ اول، تهران: کتابخانه سلطنتی، 1353.

2- آژند، یعقوب.، مکتب نگارگری تبریز و قزوین-مشهد، چاپ اول، تهران: فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران، 1384.

3- آژند، یعقوب، نگارگری ایران، چاپ اول، تهران: سمت، 1389.

4- اشرفی، م. م.، نقش بهزاد در شکل گیری مکتب تبریز، زهره فیضی، مجموعه مقالات همایش بین المللی کمال الدین بهزاد، تهران: فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران، 1383.

5- بینیون، لورنس؛ ویلکینسون، ج. و. س؛ گری، بازیل، سیر تاریخ نقاشی ایران، چاپ سوم ترجمه محمد ایرانمنش، تهران: موسسه انتشارات امیرکبیر، 1383.

6- پاکباز، رویین، دایره المعارف هنر، چاپ یازدهم، تهران: فرهنگ معاصر، 1390.

7- ــــــــــــ، نقاشی ایران، چاپ پنجم، تهران: زرین و سیمین، 1385.

8- پوپ، آرتور؛ اکرمن، فیلیس، سیری در هنر ایران، چاپ اول، ترجمه نجف دریابندری، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1387.

9- ترکمانی، احمد، مرقع گلشن: نگاهی بر تأثیر نقاشی ایران بر نقاشی هند،کتاب ماه هنر، سال دوازدهم، تهران: 71-66، 1388.

10- حاتم، غلامعلی؛ یزدان پناه، مریم؛ سلطانی، سید حسن، بررسی مکتب نگارگری تبریز دوره صفوی با استفاده از نگاره های شاهنامه شاه تهماسب، کتاب ماه هنر، سال چهاردهم، تهران: 77-68، 1389.

11- حسینی، مهدی، نقاشی ایرانی(ترجمه )، چاپ پنجم، تهران: اداره انتشارات دانشگاه هنر، 1391.

12-حقیقت، عبدالرفیع، تاریخ هنرهای ملی و هنرمندان ایرانی از کهن ترین زمان تاریخی تا پایان دوره قاجاریه، چاپ اول، تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان ایران، 1369.

12- ذکرگو، امیرحسین، ردپای هنر ایران در فرهنگ هند،نامه فرهنگ، سال چهارم، تهران: 173-164، 1372.

13- راجرز، جی. ام.، نگارگری مغول (دوره اکبر)،کتاب ماه هنر، سال هفتم، تهران: 162-152، 1381.

15-____________عصر نگارگری: مکتب مغول هند،چاپ اول، ترجمه جمیله هاشم زاده،تهران: دولتمند،1382.

16- __________نگارگری مغول (قدرت و شخصیت)،کتاب ماه هنر، سال نهم، تهران: 82-72، 1385.

17- رسولی، زهرا، مینیاتورهای بابرنامه،کتاب ماه هنر، سال پنجم، تهران: 94-86، 1381.

18- ________، تأثیر نقاشی ایرانی بر نقاشی هند در ادوار مختلف در سرزمین های شمال و دکن هند. کتاب ماه هنر، سال یازدهم، تهران: 74-70، 1387.

19- سوچک، پرسیلا، هنرمندان ایرانی در هند گورکانی،گلستان هنر، سال اول، تهران: 140-126، 1384.

20- سودآور، ابوالعلاء، هنر دربارهای ایران،چاپ اول، ترجمه ناهید محمدشمیرانی؛ عبدالرضا دهقانی، تهران: کارنگ، 1380.

21- علام، نعمت اسماعیل.، هنرهای خاورمیانه در دوران اسلامی، چاپ دوم، ترجمه عباسعلی تفضلی،مشهد: شرکت به نشر، 1387.

22- غروی، مهدی، خواجه عبدالصمد شیرین قلم شیرازی. هنر و مردم، دوره یازدهم، تهران: 43-34، 1352.

23- کریم زاده تبریزی، محمدعلی، احوال و آثار نقاشان قدیم ایران و برخی از مشاهیر هند و عثمانی، چاپ اول، لندن: ساتراپ، 1363.

24- کری ولش، استوارت،مینیاتورهای مکتب ایران و هند، چاپ اول،ترجمه زهرا احمدی؛ محمدرضا نصیری،تهران: یساولی، 1373.

25- کریون، روی سی.، تاریخ مختصر هنر هند، چاپ اول، ترجمه فرزان سجودی؛ کاوه سجودی، تهران: فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران، 1388.

26-کن بای، شیلا،اسب در آثار عبدالصمد، هنرهای تجسمی، سال ششم، تهران: 39-30، 1384.

27- کورکیان، ای؛ سیکر، ژ. پی.، باغ های خیال: هفت قرن مینیاتور ایران، چاپ دوم،ترجمه پرویز مرزبان،تهران: فرزان روز، 1387.

28-کونل،ارنست، هنر اسلامی، چاپ اول، ترجمه هوشنگ طاهری،تهران: مشعل آزادی، 1347.

29- گرابر، الگ، مروری بر نگارگری ایرانی، چاپ اول، ترجمه مهرداد وحدتی دانشمند، تهران: فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران، 1383.

30- گروبه، اِ؛ سیمز، الینور، هنرهای ایران، چاپ اول، ترجمه پرویز مرزبان،تهران: فرزان روز، 1374.

31- Canby, Sheila R., The Shahnama of Shah Tahmasp. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2011.

32- Rogers, j. m., Mughal Miniatures. London: Brithish Museum Press, 1995.

33- en.wikipedia.org (access date:2/10/2014)

34- www.brithishmuseum.org (access date: 6/8/2014).