جایگاه فرهنگ و زبان فارسی در شبه قاره

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد یارزبان وادبیات فارسی دانشگاه یزد

چکیده

   ایران و شبه قاره از دیر باز، با هم روابط فرهنگی و زبانی و مذهبی و هنری و بازرگانی و صنعتی گسترده ای داشته اند.پیشینه ی این روابط به دوران مهاجرت آریایی ها برمی گردد. زمانی که این دو ملت شاخه ی هند و ایرانی را تشکیل می دادند و زبان و مذهب و نژادی یگانه داشتند. با گذشت زمان که این دو ملت در دو اقلیم جداگانه ساکن شدند، منش ها و خلق و خوی آنان نیز دگرگون شد. با این حال مبانی مشترک زبانی ونژادی و فرهنگی آنان، هرگز از هم نگسیخت. اسطوره ها وانگاشته های مشترک ایرانیان و هندوان از همان زمان سامان یافت. با تشکیل حکومت های هخامنشی و اشکانی و ساسانی پیوندهای زبانی و فرهنگی میان این دو قوم ادامه یافت که تاریخ نویسان شواهد فراوانی از آن به دست داده اند. پس از اسلام این پیوندها فزونی گرفت و به ویژه از زمان غزنویان روبه پیشرفت و فزونی نهاد و زبان فارسی در درازای نزدیک به نـُه قرن زبان رسمی امرا و دربارهایِ پادشاهان هندوستان به شمار می آمد. با نفوذ انگلیس در این کشور، اندک اندک زبان انگلیسی جای زبان فارسی راگرفت و این میراث ارزشمند و مشترک دو ملت در زمانی کمتر از یک قرن، رونق خودرا ازدست داد. در این نوشته به روندتاریخی نفوذ زبان و فرهنگ ایران در شبه قاره باروش تحلیل متون تاریخی می پردازیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Position of Culture and Persian Language in the Subcontinent

نویسنده [English]

  • - -
-
چکیده [English]

Iranand the subcontinent have had wide cultural, verbal, religious, artistic, commercial and industrial relationship with each other from the time they made Indo-Iranian branch and had the same language, religion and race. In the course of time when they settled in two different areas, their humors and nature changed too, but the language, race and culture never cut. Iranian and Indian common myths have been built then. After the establishment of Achaemenidae, the Arsacides and the Sasasanide governments their verbal and cultural connections continued and in this respect, historians have given a lot of proofs. These relationships strengthened after Islam, especially during Ghaznavid dynasty increased and for about nine centuries Persian language (Farsi) became the official language of rulers in the courts of Indian kings. After the influence ofEnglandin this country, Persian language (Farsi) replaced by English language gradually and the valuable and shared heritage lost its splendor in less than a century.
  In this essay, through analyzing historical texts, we try to study the historical process of influence of Persian language and culture.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Persian language
  • Iran
  • India
  • Iranian culture
1- آموزگار، ژاله (1374) تاریخ اساطیر ایران، ج اول، تهران: سمت.

2- ابن بطوطه (1348) سفرنامه ی ابن بطوطه، ترجمه ی محمد علی موحد، ج2، تهران: بنگاه ترجمه ونشر کتاب.

3- ابن خلف تبریزی، محمدحسین (1365) برهان قاطع، به اهتمام دکتر محمد معین، چاپ پنجم، تهران: امیر کبیر.

4- انصاری، نورالحسن(1366) وضع تدریس زبان فارسی در هند، "مسائل زبان فارسی در هند وپاکستان وبنگلادش"، (مجموعه سخنرانی های سومین سمینار زبان فارسی)، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

5- بلنیتسکی، آ. (1364) خراسان و ماورء النهر، ترجمه ی پرویز ورجاوند، تهران: نشر گفتار.

6- بهار، مهرداد (1351) اساطیر ایران، تهران : بنیاد فرهنگ ایران.

7-  پروفسور محمد باقر . تأثیر گسترش زبان فارسی در شبه قاره ی هند و پاکستان، مجله ی بررسی های تاریخی،‌ سال چهارم،  شماره 2 و3 .

8- پور داوود، ا براهیم (1342) آناهیتا، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

9- جلالی نایینی، محمد رضا(1365) زبان و ادب فارسی در شبه قاره ی هند، "نامواره ی دکتر محمود افشار"، ج2،تهران: بنیاد موقوفات محمود افشار یزدی، صص729-747.

10- جوینی، عطاملک(1367)تاریخ جهان گشای جوینی، چاپ سوم، تهران: انتشارات ارغوان و بامداد.

11- حافظ شیرازی، خواجه شمس الدین محمد(1379) دیوان حافظ، تصحیح بهاءالدین خرمشاهی، چاپ سوم، تهران: انتشارات دوستان.

12- حاکمی، اسماعیل(1366)فرهنگ نویسی در شبه قاره ی هند، "مسائل زبان فارسی در هند وپاکستان وبنگلادش"، (مجموعه سخنرانی های سومین سمینار زبان فارسی)، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، صص117-124.

13- دیاکونوف، ا.م(1371)تاریخ ماد، چاپ سوم، تهران:انتشارات علمی وفرهنگی.

14- رنه گروسه(1368)امپراتوری صحرانوردان، ترجمه ی عبدالحسین میکده، چاپ سوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی .

15- روح الامینی، محمود(1366) زبان فارسی در هندوستان به روایت ابن بطوطه، "مسائل زبان فارسی در هند وپاکستان وبنگلادش"،(مجموعه سخنرانی های سومین سمینار زبان فارسی)، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، صص142-153.

16- زرین کوب، عبدالحسین(1376) روزگاران ایران، ج1، چاپ سوم، تهران: انتشارات سخن.

17- سعد سلمان، مسعود(1374)دیوان مسود سعد سلمان، به اهتمام پرویز بابایی، تهران: انتشارات نگاه.

18- صفا، ذبیح الله(1366)تاریخ ادبیات در ایران، ج پنجم، چاپ سوم، تهران: انتشارات فردوس.

19-----------(1366)تاریخ ادبیات در ایران، ج چهارم، چاپ چهارم، تهران: انتشارات فردوس.

20------------ (1366)تاریخ ادبیات در ایران، ج دوم، چاپ هفتم، تهران: انتشارات فردوس.

21- ----------- (1366)تاریخ ادبیات در ایران، ج سوم، چاپ پنجم، تهران: انتشارات فردوس.

22----------- (1369)تاریخ ادبیات در ایران، ج اول، چاپ دهم، تهران: انتشارات فردوس.

23- فرای، ریچاد نلسون (1383) میراث باستانی ایران، ترجمه ی مسعود رجب نیا، چاپ ششم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی. 

24- فره وشی، بهرام (1370)ایرانویج، چاپ سوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

25- کریستن سن، آرتور (1367)ایران در زمان ساسانیان، ترجمه ی رشید باسمی، چاپ پنجم، تهران: امیر کبیر.

26- گیریشمن، ر (1383)ایران از آغاز تا اسلام، ترجمه ی محمد معین، چاپ پانزدهم، تهران: انتشارات علمی وفرهنگی.

27- مشایخ فریدونی، محمد حسین(1366)پیوستگی های اردو با فارسی دری، "مسائل زبان فارسی در هند وپاکستان وبنگلادش"، (مجموعه سخنرانی های سومین سمینار زبان فارسی) تهران: مرکز نشر دانشگاهی، صص22-55.

28- مشکور، محمد جواد (1348) نامه ی باستان، (مجموعه ی مقالات)، به اهتمام سعید میر محمد صادق و نادره ی جلالی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی.

29------------ (1367)ایران در عهد باستان، چاپ پنجم، تهران: سازمان انتشارات اشرفی.

 30- ملک شهمیر زادی، صادق(1364) تاریخ تمدن های آسیای مرکزی، ج2، تهران: یونسکو و وزارت امور خارجه.

31- نسرین اختر (1366)گذشته و حال زبان فارسی در پاکستان،"مسائل زبان فارسی در هند وپاکستان وبنگلادش"، (مجموعه سخنرانیهای سومین سمینار زبان فارسی)، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، صص92-100.

32- نصرالله منشی (1367)کلیله ودمنه، تصحیح و توضیح مجتبی مینوی، چاپ هشتم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

33- نعمانی هندی، شبلی( 1368) شعرالعجم، ترجمه ی فخر داعی گیلانی، ج3، چاپ سوم، تهران: انتشارات دنیای کتاب.

34- ئنوریان، محمد(1366) شعرالعجم، "مسائل زبان فارسی در هند وپاکستان وبنگلادش"، (مجموعه سخنرانی های سومین سمینار زبان فارسی)، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، صص83-90.

35- نهرو، جواهر لعل(1361) کشف هند، ترجمه ی محمود تفضلی، چاپ دوم، تهران: انتشارات امیر کبیر.

36------------- (1376) ترجمه ی هاشم رضی، تهران: انتشارات فکر روز.

37- هرودوت (1362) تاریخ هرودوت، ترجمه ی غ. وحید مازندرانی. چاپ سوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

38- هینلز، جان.ر (1368) شناخت اساطیر ایران، ترجمه ی ژاله ی آموزگار- احمد تفضلی، تهران: نشر چشمه.