نسخه ی خطی مناقب علوی میر حسین علی تالپور و ویژگی های آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

مربی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه دریانوردی چابهار

چکیده

آخرین دوره ی رشد و شکوفایی زبان فارسی در سند به امرای تالپور ختم می شود که در قرن سیزدهم هجری قمری در حیدر آباد سند فرمانروایی داشتند و علاوه بر اینکه زبان فارسی زبان رسمی و درباری آنان بود، تألیفات عدیده ای به این زبان از خود بر جای گذاشتند؛ تألیفاتی که در شمار آخرین آثار بازمانده ی فارسی در پاکستان محسوب می شود.
یکی از این آثار مناقب علوی است که در مناقب و فضایل امیر مؤمنان حضرت علی (ع) در حیدرآباد سند نگاشته شده است. این کتاب از چند جهت حائز اهمیت است: اول اینکه به زبان فارسی است و از نظر ادبی درخور توجه است، ارزش معنوی و دینی دارد و از همه مهم تر شنیدن مناقب آن حضرت از زبان حاکم پاکستانی به زبان فارسی ، تازگی دارد و قابل ملاحظه است.  این نسخه به قلم توانای میر حسین علی خان تالپور نوشته شده است و در زمره ی جامع ترین و کامل ترین آثاری است که بطور یکدست و یکنواخت به فضیلت مقام و شأن مولای متقیان پرداخته است.
به لحاظ زبانی، نویسنده با تلفیق خصوصیات زبانی سبک خراسانی، فنی، واژگان رایج در بین فارسی زبانان در سند، استفاده از واژگان هندی و سندی به ایجاد سبک خاصی دست یافته است که در قرن سیزدهم قمری آن هم در شبه قاره، قابل توجه است.
از جهت ادبی نثر، این کتاب به خصوص در دیباچه و توصیفات مربوط به حضرت علی(ع) مزین به انواع آرایه های ادبی از تشبیه، استعاره، کنایه، تلمیح ، سجع ، ترصیع و... است. هر چند کاربرد آرایه ها، کلیشه ای و تکراری است؛ اما در مجموع به ایجاد نثری تقریباً هنری و زیبا منجر شده است.
مناقب علوی به صورت نسخه ی خطی منحصر به فرد در گنجینه ی شخصی تالپوران نگهداری می شود و هنوز به زیور طبع آراسته نگردیده است. این اثر مجموعاً دارای 1760 صفحه می باشد که به نثر فارسی و خط نستعلیق تحریری نوشته شده است. معرفی و بررسی این اثر به لحاظ زبانی و ادبی، موضوع این مقاله است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Manuscript of Alavi's Managheb and its features By Mir Hossein Ali Khan Talpoor

نویسنده [English]

  • - -
-
چکیده [English]

The last flourished and growing period of Farsi language in “Sindh” ended with “Talpoor” rulers who were ruling  in “Heidar Abad,  Sindh” around 13th century of lunar Hidjri. Not only was Farsi their official and royal language, but they also have left numerous writings in Farsi; the writings that are nowadays considered the last remains of works in Farsi inPakistan.
One of these works is called “Manegheb-e- Alavi” which was written in praising Imam Ali (p.b.u.h) in Heidarabad, Sindh. This work is highly important; first, because it is in Farsi and has a literary value, second it is religiously valuable, and finally and most importantly praising Imam Ali by a Pakistani ruler in Farsi is especially considerable. This work was written by “Mir Hussein Ali Khan Talpoor”, and is one of the most comprehensive and complete books throughout which Imam Ali is being praised.
Linguistically,the author,by  integrating linguistic features of Khorasani style, technical words, popular vocabularies among the Farsi speakers in Sindh, and the use of Hindi and Sindhi vocabularies, has created a special style which is considerable in the subcontinent for its time.
From a literary viewpoint, this work, especially  in the introduction, is decoratively full of figures of speech including, metaphor, allegory,rhyme, irony, etc. Although the figures are repetitive, generally a beautiful and nearly artistic prose has been created.
Managheb-e-Alavi is kept as a single manuscript in Talpooran’s personal treasure and has not been yet investigated. This work consists of 1760 pages which is written in Farsi prose and cursive calligraphy. In the present paper, this work is investigated regarding both its language and its literary value.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ali (P.B.U.H)
  • Mir Hossein Ali Talpoor
  • Managheb
  • -e- Alavi
  • manuscript
1- قران مجید

2 - الطاف علی، سلطان (1374 ) « اوج و اعتبار زبان فارسی در پاکستان »، دانش (فصلنامه مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان )، شماره 43 ، صص161 -165 .

3- اکرام ، سید محمد اکرم ( 2008 / 1387م)، آثار الشعراء ، اسلام آباد: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان.

4- انوری ، حسن ( 1381 ) فرهنگ بزرگ سخن ،8 ج ، تهران : سخن .

5 – انوشه، حسن  ( 1375 ) دانشنامه ادب فارسی، ج 4، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

6 - تالپور، میر حسین علی خان(1282) نسخه خطی مناقب علوی، حیدرآباد سند: گنجینه و موزه ی نسخ خطی تالپوران

7 – تتوی ، مخدوم ابراهیم خلیل ( 1958م ) تکمله مقالات الشعراء ، تصحیح حسام الدین راشدی ، کراچی : سندی ادبی بورد .

8- سلیم نوری، شهلا(1381) «ذوق ادبی میران تالپور حیدر آباد سند» ، مقالات سمینار زبان و ادبیات فارسی در سند، کراچی: خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران

9 - صافی، قاسم ( 1383) گنجینه خطی و هنری تالپوران ، اسلام آباد پاکستان : مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان.

10- فیروزآبادی، سید مرتضی ( 1392ق ) فضائل الخمسة من الصحاح الستة، 3جلد، چاپ دوم، تهران: اسلامیه.

11 - مصطفوی سبزواری، رضا ( 1379 ) « سهم ایران در تمدن دره سند » ، دانش (فصلنامه مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان ) ، شماره 62-63 ، صص 75 – 82 .

12 - نقوی، سید حسین عارف(1984م) تذکره علماى امامیه پاکستان ، اسلام آباد: مرکز تحقیقات فارسى ایران و پاکستان.