نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد بخش فارسی دانشگاه پتنا، هند

چکیده

امیر عجم الدین حسن علاء سجزی، که از اصل و ریشة سیستان است ،در شهر بدیوان(هند) در سال651 هجری قمری متولد گردید. پس از تحصیلات ابتدایی به دهلی مهاجرت نمود و در سلکِ خدمتکارانِ شهزاده محمد بن بلبن(والی ملتان)درآمد. در حلقة احباب حسن سجزی نابغة آن عصر امیر خسرو دهلوی و مورخ با استعدادِ آن زمان ضیاء الدین برنی قرارگرفت. به برکت معیّت و مصاحبت و دلالت امیر خسرو، حسن سجزی نیز در زمرة مریدان یکی از خدمت گزاران و حلقه به گوشانِ حضرت نظام الدین اولیّا واقع گردید. اثرِ معروفش«فوایدافؤاد» از بهترین شرحِ احوال و آثار حضرت نظام الدین اولیّا به شمار می رود به حّدی که امیرخسرو آرزو داشت کاش حسن سجزی کتاب مذکوررا به مـن می بخشید وبه جای آن تمامی نوشته هایم از جمله منثورات و منظوماتم را قبول می کرد، برایم نیکنامی و خوش بختی بود! حسن سجزی برای غزلیات پُر هیجان و پُرالتهاب عاشقانه ای که به سبکِ زیبا و شیوه و آهنگِ شیرین صورت نگارش کرده است، عنوان«سعدی هند» کسب نموده است.
مخدوم الملک شیخ شرف الدین احمد منیر، متولد سال661 هجری قمری، معاصر حسن سجزی، متوطّن قصبة منیر در استانِ یهار(هند) عالم متبحر، صوفی نامدار و شهیر و نثر نگار بی مثال فارسی
بوده است، افکار عارفانه و نگارشات و مطالب متصوّفانه اش مورد تحسین افهام گرم و پذیرای عموم جهانیان قرار گرفته آثار نثر وی را می توان در چهار طبقه درجه بندی کرد:
   1- تالیفات              2- مکتوبات           3- رسائل                 4- ملفوظات
از آثارِ معتبر آنجناب که درین زمانه در دست داریم عبارت است از:
الف- سه مجموعة مکتوب        ب- چهارده رساله         ج- ده مجموعة ملفوظات              د- مطالب الطّالب(شرحِ آداب المریدین)
درین مقاله سعی شده است که مقایسه تطبیقی افکارِ متصوفانه و سبک نگارش فارسی این دو شخصیت معروف تا جایی که در توان باشد به وضوح تقدیم داشته شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Hasan Sijzi and Shaikh Sharafuddin Ahmad Maneri (A COMPARATIVE STUDY OF THEIR MYSTIC THOUGHTS & PERSIAN PROSE)

نویسنده [English]

  • - -

-

چکیده [English]

Amir Najmuddin Hasan ’Ala  Sijzi, a pure Sistan extraction was born in the city ofBadayun(India) in the year 651AH. On completion of early education he shifted toDelhiand joined in the service of Prince Mohammad son of Balban. Hasan’s circle of friends included, the genius of that time, Amir Khusrau and the talented chronicler, Diauddin Barni. Through Amir Khusrau, Hasan became a favourite disciple of Hazrat Shaikh Nizamuddin Auliya. His book entitled “Fawaidul Fuwad” is regarded as the best account of Hazrat Nizamuddin. Amir Khusrau had expressed his cravings to offer all his prose and poetical works to Hasan in view of his Fawaidul Fuwad. The emotional fervour and melody possessed of elegant manners in his lyrial poetry (Ghazals) earned him the title of “Sa’di-i-Hind”.
Makhdumul Mulk Hazrat Shaikh Sharfuddin Ahmad Maneri (born.661AH), a contemporary of Hasan sijzi, who hailed from BiharprovinceofIndia, was an erudite scholar, a renowned and celebrated mystic as well as a stalwart Persian Prose writer. His spiritual thoughts and didactical mystic writings are reckoned and regarded with great esteem all the world over. His works consist of four catagories viz. Talifat, Maktubat, Rasail and Malfuzat. There exist three sets of his Maktubat, Fourteen Rasail, Ten Collection of  his Malfuzat while only one book entitled Matalib-ut-Talib is obtainable.
In the full length article, it has been endeavoured to present a comparative study of the mystic thoughts of the two celebrities and also an estimate of their Persian Prose styles.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ahmad Maneri
  • Hasan Sijzi
  • Malfuzat
  • murids
— Arabi, Zain Badre(1301AH/1884AD) Ma'danul Ma'ani Sharaful Akhtar,Bihar,
— Bareilvi Shams, Fawaedul Fuwaad (Urdu tr.) Manzoor Book DepotDelhi.
— Browne,E.G.(1964)A Literary History of Persia, vol.1-11,Cambridge
— Kirmani, Waris(1986) Dreams Forgotten,Aligarh
— Mirza, Waheed(1986) Ameer Khusro.Delhi
— Nadvi, Syed Ali Hasan (1302 AH) Tareekh-e-Da'wato Azeemat.
—Sabahuddin.S.Rahman,A.(1986)Hindustan ke ahde wusta ki ek jhalak.Bihar
— Sijzi, Ameer Hasan Ala(1302AH)Fawaedul Fuwaad, Nawal Kishore Press
— Syed Motiul Imam (1920) Sharafuddin Ahmad Maneri wa sahme oo dar nasre motesavvefaaneye Farsi.Bihar
— Qazi S.M. Nurul Hasan(1312 AH) Athare Sharaf, Panta,.
— Zakir Husain(1958) Bihar Through Ages, Govt. ofBihar pub.