نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

تمدن درۀ سند، عنوان تمدنی است که از هزارۀ سوم تا 1500 قبل از میلاد در درۀ رود سند و در قسمتی از شبه قاره، رونق داشته و یکی از عالی ترین و نخستین تمدن های جهان محسوب می شود. این تمدن بوسیلۀ اکتشافاتی که از 1922 م به بعد در موهنجو دارو درهاراپا به عمل آمده کشف شده و این دو مکان مراکز اصلی درۀ سند و شهرهای عمدۀ آن بوده اند.
این تمدن از آغاز تاکنون هنرمندان، نویسندگان، دانشمندان و شاعران و عارفان بسیاری را به جامعۀ انسانی تحویل داده است که یکی از آنان میرصوبدارخان تالپور فرزند و ولیعهد میر فتحعلی خان- فاتح سند- بود. او در سال 1217 هجری برابر با 1802 میلادی ساعتی پیش از مرگ پدر به دنیا آمد و در سال 1262 هجری برابر با 1846 میلادی در حالی که فقط 44 سال داشت در نهایت ناگواری در تبعیدگاه خود کلکته دارفانی را وداع گفت. وی صاحب چندین مثنوی به سبک مثنوی های نظامی شاعر قرن ششم ایران است. مثنوی جدایی نامه که در سال 1260 هجری سروده شده همان گونه که از نام آن بر می آید داستان جدایی او از زادگاه اوست و در بحر متقارب یعنی «فعولن فعولن فعولن فعل» سروده شده که وزنی حماسی است و شاهنامۀ فردوسی، حماسۀ بزرگ ملت ایران نیز در همین بحر عروضی سروده شده است. من نام این اثر  یعنی جدایی نامۀ میرصوبدار خان را«حماسۀ غم» می گذارم و در این مقاله به نقد و بررسی آن می پردازم.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A view of Mir Sobdar Khan Talpur’s Mathnawi Judai Nama with a new dimension

نویسنده [English]

  • - -

-

چکیده [English]

The civilization of the valleyof Sindhwhich dates back from 3rd millennium to 1500 B.C had a glorious impact on theIndus valley and part of the sub-continent, and is known as the first and greatest civilization of the world.
This civilization was explored after 1922 when the exploration of Moen jo daro and Harrapa took place. Both these places were the main centres of theIndusvalley civilization.
This civilization has produced several skillful artists, writers, scholars, poets and mystics in the society. Among them is Mir Sobdar Khan Talpur son of Mir Fateh Ali Khan Talpur-the conqueror of Sindh. He was born in 1217 Hijra/1802 AD an hour before his father’s death and died at the age of 44 in 1262/1846 under very pitiable condition during his exilation inCalcutta. He has written several mathnawis following the style of Nizami the persian poet of the sixth centuary. Mathnawi Judai Nama was composed by him in 1260 Hijra. As known by its title it is a narration of his separation from his homeland. This mathnawi is written in the poetic meter of Bahre Mutaqarib (Faoolun-Faoolun-Faoolun Faal) which resembles the meter of Shahnamye e Firdousi. The great epic poetry ofIranis also written in the same meter.
I name this Mathnawi of Mir Sobdar Khan as the “Epic of Sorrow” My article consists a critical appreciation of this mathnavi.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sind
  • Mir Sobdar Khan
  • Judai Nama
  • repetition
  • Separation
— Anushe , Hassan(1380AH) Danishnameye Adab e Farsi, ,vol 3,Tehran: Sazman e Chap wa Entesharat e Farhang wa Irshad e Islami.
— Baloch ,Nabi akhsh Khan (1959AD) Lubbe Tarikh e Sind, , Sindhi Adabi Board Hyderabad /Karachi.
— Musahab Ghulam Husain(1383AH) Daeratol maarif e Farsi, Edition 4th , Shirkat Sahami Kitabhaye Jibi.
— Mir Sobdar Khan , (1267AH)  Judai Na’me, Collection of Manuscripts Mathnawi Saif al Mulook, Shirin wa Khusro,Mah wa Mushtari and Judai Na’me.Talpur Library , Hyderabad Sind.
— Nabi Hadi (1995AD) Dictionary of Indo Persian Literature, ,Foreward by Kapila Vatsyayan,New Dehli,Indira Candi National Centre for Arts Abhina Publication. 
— Siddiqui, Tahire (1377AH) Dastansorai e Farsi dar Shibhe qare doroye Taimuriyan, Markaze Tehkikat e FarsiIranoPakistan,Islamabad.
— Sadarangani, Harumal (1355AH)Parsiye Hind wa Sind, Bonyade FarhangeIran,Tehran.
— Shikarpuri, Munshi Ata Muhammad (1959AD)Tarikh e Taze Nawaye Ma’arik, ,Abdul Haii Habibi Afghani,Sindhi Adabi Board.
— Tatavi, Muhammad Ibrahim Khalil (1958AD)Tazkiraye Takmilaye Maqalat Al Shuara, , Hisamuddin Rashidi, Sindhi Adabi Board,Karachi.