دستور زبان فارسی از دیدگاه هندیان (با تکیه بر قصیده ی جوهرالتّرکیب)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران

چکیده

چنانکه می دانیم گسترش زبان فارسی درشبه قاره ی هند از قرن پنجم شروع شد و در عصر صفوی به اوج خود رسید و شعرای فارسی زبان زیادی را در خود پروراند. از آنجا که زبان فارسی زبان مادری هندوها نبود لاجرم به تألیف کتب دستور زبان فارسی همت گماشتند. یکی از این کتابها، کتابیست بنام جوهرالترکیب نوشتة «منشی سیوارام» که در قرن سیزدهم هجری (1235 ﻫ. ق)  در قالب قصیده‌ای هشتصد و سی بیتی سروده شده  و دستور زبان فارسی را منظوم کرده است. در این مقاله به شرح وتوضیح و نقد آن خواهیم پرداخت. اهمیت این مقاله دراینست که نشان می دهد هندوها «دستور زبان فارسی» را چگونه می دیده‌اند. همچنین نفوذ زبان عربی در دستور نویسی شبه قاره معلوم می گردد .

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Persian Grammar from and Indian Perspective: A Survey of a Grammar Book, Entitled “Johar al-Tarkib”

نویسنده [English]

  • - -
-
چکیده [English]

The expansion of the Persian language inIndiabegan in the fifth century A.H. and reached its peak in the Safavid Dynesty when many Persian poets emerged. Since Persian was not the mother tongue of the Indians, they attempted to compose Persian grammar books. “Johar al-Tarkib” is one of these books which was written by Monshi Siwaram in the thirteenth century A.H. This book is in the form of a poetical work having 830 verses explaining grammar rules. In this research, it has been tried to closely describe, explain and criticize the work along with its differences with the present Persian grammar books.
     Significance of this study is to show how Indians would perceive Persian grammar. It also demonstrates the impact of Arabic on composing Persian grammar books in the Subcontinent.

کلیدواژه‌ها [English]

  • grammar
  • India
  • the impact of Arabic on Persian
1- حاج سید جوادی، سید حسن صدرالدین ( 1372) دستور نویسی فارسی در شبه قاره، اسلام آباد: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان.

2- خطیب رهبر، خلیل ( 1347) حروف اضافه، چاپ اوّل، تهران : دانشگاه تهران

3- خیّامپور، عبدالرسول ( 1375) دستور زبان فارسی، چاپ دهم تهران : کتابفروشی تهران

4- شرتونی، رشید ( 1924 م) مبادی العربیه ، بیروت.

5- فرشید ورد ، خسرو( 1382) دستور مفصّل امروز ، چاپ اوّل، تهران : امیر کبیر.

6- قریب ، عبدالعظیم و .... ( 1378) دستور زبان فارسی پنج استاد ، چاپ دوم ، تهران : فردوس

7- لازار، ژیلبر(1384) دستور زبان فارسی معاصر، ترچمه ی مهستی بحرینی ، حواشی از هرمز میلانیان ، چاپ اوّل ، تهران : هرمس

8- محی الدین، حاجی محمّد، متخلّص به حیران( 1262 ق) تحقیق القوانین ، هند.

9- منشی سیوارام ( 1238 ق) جواهر الترکیب ، هندوستان: مطبعه حکیم نظامی

10- ناتل خانلری، پرویز(1384) تاریخ مختصر زبان فارسی، به کوشش عفّت مستشارنیا، تهران : مرکز نشر دانشگاهی