اسماعیلیان سند و موقعیت آنان در اواخر قرن چهارم هجری قمری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه الهیات دانشگاه ایلام

چکیده

تاریخ اسلام در هند و جنوب شرق آسیا از موضوعاتی است که در ایران به آن کمتر توجه شده است. بنابراین پژوهش در این زمینه، از اهمیت بنابراین پژوهش در این زمینه و ضرورت خاصی برخوردار است. مقاله ی پیش رو فراز و فرود نخستین دولت اسماعیلی شبه قاره هند را مطمح نظر قرار داده است. اسماعیلیان نخستین تلاش های خود را از اواخر قرن سوم هجری قمری آغاز کردند که اوضاع سیاسی و اجتماعی منطقه، تلاش های آنان را قرین موفّقّیت گردانید. گزارش منابع نیز حاکی از موفّقّیت سریع دُعات اسماعیلی و اقبال حاکمان و مردم به آیین آنان است. البته دولت اسماعیلیان مُسْتَعجِل بود و نتوانست بیش از چند دهه به حیات سیاسی خود ادامه دهد و در برابر حملات محمود غزنوی از پای درآمد و در واقع نزاع عباسیان و فاطمیان در هند به سود بنی عباس به پایان رسید. در این مقاله با استفاده از اسناد و مدارک کتابخانه ای در ایران و هند و با روش توصیفی -  تحلیلی این مسأله بررسی گردیده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Ismaeilian and their position in the final years of 4th century Hijri

نویسنده [English]

  • - -
-
چکیده [English]

The history of Islam inIndiaand southeast of Asia is among those subjects which have been less considered inIran. Therefore, any research in this regard is of great and special significance. This paper is going to study the proceeding of coming into thrown and collapse of the first state of Ismaili in Subcontinent ofIndia. Esmaili made their first endeavors from the end of the third century (A.H) when, due to the social and political situation of the region, their attempts were successful. The reports of different sources ascertain Esmaili’s rapid successes and welcome of the local governors and people of this region to their religion. However, their sovereignty did not last for more than several decades and was collapsed by Mahmud Ghaznavi’s attacks. In fact, the fight between Fatimids and Abbasids inIndiaended in the favor of Abbasids. This paper is going to scrutinize this subject by means of library documents inIranandIndiaand by the use of descriptive-analysis method.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ismaeilian
  • document
  • Abbasids
  • India
  • Ghaznavian
 

1- ابن حوقل، ابوالقاسم محمد(1345) صورت الارض، ترجمه ی‌ دکتر جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.

2-  باسورث، ادموند کلیفورد ( 1370ه.ق ) تاریخ سیستان، ترجمه ی حسن انوشه، تهران: امیرکبیر. 

3-  باسورث، ادموند کلیفورد(1372 ه.ش )  تاریخ غزنویان، ترجمه ی حسن انوشه، تهران: امیرکبیر.

4- برتلس. آی. ی(1346 ه .ش) ناصرخسرو و اسماعیلیان،‌ترجمه ی آرین‌پور، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.

5- بغدادی، ابومنصور عبدالقاهر(1344 ه .ش) الفرق بین الفرق، ترجمه ی محمد جواد مشکور، تهران: امیرکبیر.

6- جیهانی، ابوالقاسم ابن احمد (1368 ه .ش ) ‌اشکال العالم، ترجمه ی علی بن عبدالسلام کاتب، تهران: ‌آستان قدس رضوی.

7- حموی الرومی البغدادی (1376 ه.ق ) شهاب الدین ابی عبدالله یاقوت بن عبدالله، معجم البلدان، بیروت: دارصار.

8-دفتری، فرهاد(1377ه.ش) اسماعیلیه، جلد هشتم،دایره المعارف بزرگ اسلامی.

9- دفتری، فرهاد(1376 ه.ش)تاریخچه و عقاید اسماعیلیه، ترجمه ی فریدون بدره‌ای، تهران: فرزان.

10- رائی، سوجان، خلاصه التواریخ، کتابخانه افضل گنج حیدرآباد دکن به    شماره ی147p.

11- رضوی، سیدعباس اطهر(1376 ه .ش) شیعه در هند (جلد اول)، ترجمه مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی ، قم: دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم.

12- شهرستانی، محمدبن عبدالکریم بن احمد(1373 ه .ش ) الملل و النحل، تحریر و ترجمه مصطفی بن خالقداد هاشمی عباسی، تصحیح سید محمدرضا جلالی نائینی، تهران: اقبال.


13- شیمل، آن ماری(1373 ه .ش ) ادبیات اسلامی هند، ترجمه ی یعقوب آژند، تهران: امیرکبیر.

14- صاحب وسنوی ندوی(1390 ه .ق )  مولانا سید ابوظفر، تاریخ سند، بی‌جا: دارالمصنفین.

15- عتبی، محمد بن عبدالجبار(1374 ه.ش ) تاریخ یمینی به انضمام خاتمه یمینی یا حوادث ایام، ترجمه ی ابوالشرف ناصح بن ظفر جرفادقانی، به تصحیح جعفر شعار، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی

16- فرشته، محمد قاسم هندوشاه(  1868 .م ) تاریخ فرشته ، بمبئی.

گردیزی، ابوسعید عبدالحی بن ضحاک بن محمود(1363 ه .ش ) تاریخ گردیزی،  تصحیح و تحشیه عبدالحی حبیبی، تهران: دنیای کتاب

17- مؤلف مجهول، تاریخ سند، کتابخانه ی مرکزی دانشگاه عثمانیه حیدرآباد به شماره تف 16/953 ت ق 613.

18- مؤلف مجهول(1340 هـ .ش) حدود العالم، تهران: ستوده

19- مؤلف مجهول(1318 هـ.ش) مجمل التواریخ و القصص، تصحیح ملک الشعرای بهار، تهران: بی‌نا

20- مقدسی، ابوعبدالله محمد بن احمد(1361 ه.ش ) احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم، ترجمه ی علی نقی منزوی ، تهران: مؤلفان و مترجمان ایران.

21- ممتحن، حسینعلی(1371 ه.ش ) نهضت قرمطیان و بحثی در باب انجمن اخوان الصفاء و خلان الوفاء در ارتباط با آن، تهران: دانشگاه شهیدبهشتی

22- نوبختی، حسین بن موسی(1325 ه.ش) ترجمه فرق الشیعه، به اهتمام محمد جواد مشکور، تهران: بنیاد فرهنگ ایران

23- هالیستر، جان نورمن(1373 ه.ش) تشیع در هند، ترجمه ی آذر‌میدخت مشایخ فریدنی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی

24- فرای ر.ن، (گردآورنده (1363 ه .ش ) تاریخ ایران کمبریج (جلد چهارم) ترجمه حسن انوشه،‌ تهران: امیرکبیر

25-مؤلف مجهول، خلاصه التواریخ،‌ کتابخانه افضل گنج حیدرآباد دکن، به شماره 231p.

 

26-Ansari, D; and Sarah, f. (1992) Sufi saints and state power, Cambridge

27- Billimoria, N.M; (June 1938 ) The Arab in Sind in the jounal of the sind  historical society, volume III, NO 3,

28- Duwrani, Ashiq Mahammad khan, History of Multan (from the early period to 1849 A.d) Multan (pakistan)

29- Hamadani, Abbas, (july 1967 )  The Fatimid - Abbasid conflict in India in Islamic culture

30- Islam, Ershad, (2001) Islam in Sindh, Internatiol Islamic unierrsity Malaysia

31- Lari, Suhail Zaheer, (1994 )  A history of Sindh, Oxford

32- Maclean, N.Derryl; (1989 )  Religion and society in Arab Sind, New York

33- Nadvi, Syed Suleyma, (Jan 1935) Muslim colonies in India before the Muslim conquest, in Islamic culture

34- Rizvi, Saiyid Atahar abbas, (1986 ) A history of sufism in India, Early sufism and its history in India to 1600A.D, New Delhi

35- Rizvi, saiyid Athar Abbas;( 1995 ) Muslim revivalist movements in northern India, NewDelhi Stern, S.M

36- Stern, S.M. (october 1949) Islamic propaganda and Fatimid rule in sind , in Islamic Calture, 

37- Wink, Andre, (1990) Al-Hind the making of the Indo-Islamic world, Oxford