نقد و تحلیل نسخه خطی منشآت محمد شاه بهمنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارگروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور، مرکز تهران

2 کارشناس ارشد زبان وادبیات فارسی دانشگاه پیام نور، مرکز تهران

چکیده

منشات­نویسی یا نامه‌نگاری که در قدیم به آن ترسّل نیز می‌گفته‌اند از لوازم مهم در امور دیوانی(دولتی) حاکمان و فرمان­روایان بزرگ و محلّی به شمار می­رفته و به عنوان یکی از فنون نویسندگی در گستره‌ی فرهنگ و ادب فارسی، جایگاه ویژه‌ای داشته و سابقه‌ی دیرینه‌ای دارد.                  
با نفوذ زبان و ادبیّات فارسی در شبه قاره‌ و حمایت بی­دریغ پادشاهان هند از نویسندگان وشاعران فارسی­زبان، آثار فراوانی به زبان فارسی در آن سرزمین تحریر شد؛ از جمله منشآت­نویسی فارسی به گونه‌ای چشم­گیر مورد توجّه ادیبان و منشیان قرار گرفت. سبک این آثار بیشتر مصنوع، همراه با سجع، آراسته به صنایع لفظی و معنوی، استفاده از اشعار فارسی و عربی در ضمن نثر، می‌باشد.
 اثر حاضر از مولّفی گم­نام در قرن یازدهم است و تنها نسخه­ی آن به شماره­ی 16170 در کتابخانه­ی مجلس شورای اسلامی نگهداری می­شود که نگارنده تلاش نموده این اثر را با روش قیاسی تصحیح نماید.
بعد از بررسی­ها مشخّص گردید که این اثر نیز دارای خصوصیّاتی همچون دیگر آثار منشیانه می­باشد از جمله: دارای 129 آیه­ی قرآنی، 319 بیت فارسی،173 بیت عربی است و نیز بسامد بالای آرایه­های: تشبیه، سجع، کنایه، جناس، استعاره، تضاد و مراعات­نظیر در این اثر درخور توجّه است. همچنین تنیدگی نوشته­های متن با آیات، اشعار و امثال از دیگر محاسن این اثر می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing and criticizing the manuscript of Monshaat by Muhammad Shah Bahmani

نویسندگان [English]

  • - - 1
  • - - 2
1 -
2 -
چکیده [English]

Monshaat writing or letter writing which was called Tarassol in the past, used to be an important measure among court issues in front of great and local rulers, so it has had a special importance and long history in Persian culture and literature.
By the influence of Persian literature and language in sub-continent and the generous advocacy of Indian kings toward Persian writers and poets, profuse works were composed in Persian there; meanwhile, Persian letter writing received remarkable attention by beletterists and amanuenses. The style of such works is more artificial and rhythmic, adorned in verbal and semantic figures of speech, and usage of Persian and Arabic poems in prose.
The present work belongs to an anonymous author in the 11th century and its only transcription numbered 16170, is kept in the library of Islamic Parliament and the writer has tried to emendate this work syllogistically.
After many investigations, this work turned out to have some characteristics like other monshaats. Some features are as follow: it has 129 Quran verses, 319 Persian couplets, 173 Arabic couplets and also high frequency of simile, euphuism, allusion, homonymy , metaphor and opposition in this work is remarkable. Also, it enjoys a rich intertextuality with Quranic verses, proverbs and other poems.

کلیدواژه‌ها [English]

  • manuscript
  • Monshaat
  • Soltan Mohammad Shah Bahmani
  • Mahmood Gojarati
1-     براون، ادوارد( 1375) تاریخ ادبیات ایران، ترجمه بهرام مقدادی، تهران: مروارید.
2-     بهادر، علی محمد خان  ( 1928) مرآت احمدی، تصحیح علی ایم سید نواب، کلکته  
3-     بهار، محمدتقی(1370) سبک شناسی ،ج3، تهران: امیر کبیر.
4-     رادفر، ابوالقاسم(1382) انشاء نویسی در شبه قاره، فصل­نامه­ی پژوهش­های ادبی ش 1 سال اول، تهران: دانشگاه تربیت مدرس تهران.
5-     رنو، لوئی(1380) ادبیات هند، ترجمه ی سیروس ذکا، تهران: نشر  فرزان روز .
6-     صفا، ذبیح الله( 1379) تاریخ ادبیات در ایران، تهران: فردوسی.
7-     ظهور الدین، احمد( 1378) آغاز زبان فارسی در شبه قاره،اسلام آباد: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان     
8-     گلچین معانی، احمد(1369) کاروان هند، مشهد: انتشارات آستان قدس.