موسیقی بیرونی دیوان بیدل دهلوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان

2 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان

چکیده

بررسی زیباترین و شاخص ترین جلوه­ی موسیقی شعر یعنی وزن و آهنگ آن گامی است در جهت شناخت ذهنیات و تفکّرات شاعر و در این راستا پرداختن به جنبه­های گوناگون موسیقی شعر وی ضرورت تام دارد. آهنگ و موسیقی، زیبایی و تأثیر ناشی از آن و همچنین موافقت آن با طبع زیبا پسند انسان، شرط اساسی در ماندگاری  و جاودانگی شعر و شاعر دارد.
بیدل از جمله شاعران بزرگ و بی بدیل سبک هندی است که به حق اُسوه و نمونه بی­همتایی برای اسلوب هندی می­باشد و با وجود غفلت ایرانیان در شناخت و کنکاش در شیوه کار و تفکر و دیدگاههای وی، تأثیر زاید الوصف خود را بر هم عصران و پیروان خود داشته است. مجمل گرد آمده بر آن دارد قدمی هر چند کوچک در شناسایی و معرفی این شاعر نازک خیال بر دارد و از میان دنیای نهفته در آثار وی به گوشه کوچکی از عالم موسیقی شعر او یعنی موسیقی بیرونی و معرفی اوزان و بحور به کار رفته در دفتر شعر بیدل بپردازد.
نخست معرفی مختصری از بیدل دهلوی ارائه می­شود و پس از آن به معرفی بحور و اوزان مورد استفاده بیدل پرداخته می­شود و در خصوص بسامد کاربرد هر بحر مطالبی ارائه می­گردد. همچنین در مورد وزن های خیزابی؛ جویباری و اوزان دوری مطالبی ذکر می­شود و سپس به ذکر شاهد مثال برای هر یک از موارد بالا پرداخته می­گردد .

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The external music of Bidel Dehlavi’s Diwan

نویسندگان [English]

  • - - 1
  • - - 2
1 -
2 -
چکیده [English]

Studying the most beautiful preeminent manifestation of poem music i.e.  rhythm   and  meter,  is a step toward  the  recognition of the poet’s  mentalities  and thoughts.
So paying  attention  to  the  various  aspects  of  poem music  is  very  important and necessary. Rhythm and music ,beauty  and its subsequent influence and  also its agreement to human  nature of beauty liking is  the  substantial  condition of  the durability  and eternity  of poet  and poem.
Bidel  is  one of the greatest and incomparable poets of Hindi Style and a unique model  and  an admirable  poet  of  this Style.  Although Iranians have neglected to investigate much enough in different aspects of Bidel’s style and his mentalities and viewpoints, he has intensively affected his contemporaries and followers.
This brief collection tries to take a step  for  recognition  and  introduction  of  this tender-imagined  poet and to pay  attention  to  the hidden  world  of his works and a small part of his world  which is  the external  music and also to introduce the rhythms and meters used in his works.
At  first, a  small  introduction  of  Bidel  Dehlavi is presented  and then the meters and   rhythms  that  the  poet   used   in  his  works are discussed. Also some information is presented about the frequency of each meter.
Some other information is also presented about the meters of Khizabi, Joybari, and Dowri and finally a couple of examples are brought up for each meter.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • rhythm
  • meter
  • Sonnet
  • music
1-      بیدل دهلوی، عبدالقادر(1371) دیوان بیدل دهلوی، به تصحیح حسین آهی، چاپ سوم، تهران: فروغی.

2-      تجلیل، جلیل(1378) عروض و قافیه، چاپ اول، تهران: سپهر کهن.

3-      زرین کوب، عبدالحسین(1356) شعر بی دروغ شعر بی نقاب، تهران: جاویدان.

4-      زمانیان، صدرالدین(1374) بررسی اوزان شعر فارسی ( عروض )، چاپ اول، تهران: بنیاد جانبازان.

5-      شاه حسینی، ناصرالدین(1368) شناخت شعر، تهران : نشر هما.

6-      شفیعی کدکنی، محمدرضا(1374) شاعر آیینه ها، تهران: فاروس ایران.

7-      -----------------(1379) موسیقی شعر، تهران: آگه.

8-      -----------------(1385) ادوار شعر فارسی، تهران: سخن.

9-      شمیسا، سیروس(1386) سیر غزل در شعر فارسی، تهران : علم.

10-  طوسی، خواجه نصیرالدین(1369) معیار الاشعار به اهتمام دکتر جلیل تجلیل، تهران : نشر جامی.

11-  عقدایی، تورج(1379) نوای شعر فارسی( عروض  و قافیه) ، چاپ اول ، تهران: زهد.

12-  فشارکی، محمد(1372) عروض سیفی، تهران: دانشگاه تهران.

13-  قیس رازی، محمد بن شمس(1360) المعجم فی معابیر اشعار العجم، به تصحیح محمد تقی مدرس رضوی، تهران: زوّار.

14-  مددی، حسن(1385)عروض و قافیه (نگاهی تازه به اوزان و ضرب آهنگ شعر فارسی)، تهران : تیرگان .

15-  وحیدیان کامیار، تقی(1370)بررسی منشاء شعر فارسی، مشهد: آستان قدس.

16-  --------------(1374) وزن و قافیه شعر فارسی، تهران: نشر دانشگاهی .

17-  ------------- (1386) وزن و قافیه شعر فارسی، تهران : سمت .