نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

 در این مقاله کوشش شده است تا فلسفه ی «خودی» و «بیخودی» اقبال لاهوری در
مثنو ی ها ی «اسرار خودی» و«رموز بیخودی» مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد.
اقبال معتقد است که شرقیان بویژه مسلمانان شخصیت خود را گم کرده و «خویشتن» خویش را فراموش نموده و در نتیجه مجذوب و مرعوب غرب شده اند. اهل اسلام باید به اسرار نهفته ای که در «خودی» خود دارند  پی ببرند و به نیروهای بالقوه ی خود فعلیت دهند «خودی» در تعبیرات اقبال یعنی خودآگاهی، خودیابی، خودشناسی، خودباوری در مثنوی اسرار خودی. عواملی که باعث تقویت واستحکام «خودی» می شوند عبارتند از:امید وآرزو، عشق وایمان، همت واراده قوی.
     عوامل تضعیف خودی عبارتند از: سوال و گدایی، عدم اتکا به داشته های خویش ،احساس ضعف و ناتوانی؛ همچنین اقبال برای تربیت خودی به سه مرحله قایل است:مرحله ی اول اطاعت از دستورات قرآن، مرحله ی دوم ضبط نفس وخویشتن داری از مناهی، مرحله ی سوم نیابت الهی است، در این مرحله انسان به مقام «ابَرَ مرد» یا خلیفه ی اللهی ترقی می کند.
  «بیخودی» یعنی محو در جامعه ی اسلامی، همراه با حفظ شؤونات فردی. همچنان که اقبال در «اسرار خودی» عمل به دستورات قرآن توصیه می نماید. در اینجا نیز جامعه ی اسلامی را جهت غلبه بر نا امیدی وترس واندوه و همچنین نظام بخشیدن به جهان به پیروی از احکام شریعت وسنت نبوی دعوت می نماید.     

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

From Asrar-e- khodi(self secrets) to romooz-e-Bikhodi(rapture secrets)

نویسنده [English]

  • - -

-

چکیده [English]

It has been attempted in this article to review and analyze the “self” philosophy of Iqbal Lahoury in “self secrets” and “rapture secrets” of Masnavi. Iqbal maintains that the Orients, especially the Muslims lost their personality and forget their “self” and as a result they have been attracted and intimated by the west. Muslims should be aware of the hidden secrets existed in their “self” and to actualize their own potential forces. According to Iqbal’s interpretations, “self” means self-awareness, self-discovery and self-esteem and in the Masnavi of “self secrets”, the factors influencing in enhancing and strengthening “self” are as follows: hope and desire, love and piety and strong ambition and volition. The weakening factors are as follows: questioning and begging, not to rely on what one have, sense of weakness and inability. In addition, three levels are considered by Iqbal for self-training as: the first stage is to obey Quran’s orders. The second stage is to control self and self-restraint. The third stage is God’s subrogation. In this stage, human kind is raised to the position of “superman” or God’s caliph.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iqbal
  • self
  • rapture
  • desire
  • Love
  • Piety
  • ambition
  • Anvar. Eshrat (1991) “supernatural things in Iqbal’s views”, translated by Muhammad Baghaie (Makan),Tehran, Hekmat Publications.
  •  Ayatollah Sayed Ali Khamanei (1986) in an introduction to collection of Iqbal Lahour”,iTehran
  • Baghaie (Makan), Muhammad (2001), “mysticism in Iqbal”, Shabestary and Kasravi’s perceptions,Tehran, Ferdowsi Publications.
  • Baghaie (Makan), Muhammad (2003), “the bullying of loving town”,Tehran, Iqbal Publications and Press.
  • Iqbal Lahouri, Muhammad (2003), “the collection of Iqbal Lahour”, attempted by Akbar Behdarvand, Zarar publications.
  • Jafary, Sayed Muhammad Mehdi and Zolfaghar Rahnamay Khorami (2005), “ praising desire of “ self secrets ” of Iqbal Lahouri”, Journal of Social and Human Sciences, Shiraz University, Fall 2005, No. 44.
  •   Lahiji, Sheikh Muhammad (1985), “Mafatih Alejaz Fi Sharh Golshan Raz, ”,Tehran, Mahmoudi Book selling.
  •   Mshayekh Faridani, Muhammad Hussein (1991), “the future poet’s songs”,Tehran, The Organization of Cultural studies and Researches.
  •    Naghavi, Alimuhammad (2006), “the evolutional ideology of Iqbal”, translated by M. M. Bahri,Tehran, Islamic Publications.
  •  Noushahi, Aref(2005),“encyclopedia of Persian Language and Literature”,Tehran, The Academy of Persian Language and Literature
  • Rajaie, Bokharaie, Ahmad Ali (Bita), “the culture and poetry of Hafez”,Tehran, Scientific Publications.
  • Saiedi, Gholamreza(1959), “knowing Iqbal”,Tehran, Iqbal Publications.
  • Shadravan,Hassan(1992), “knowing Iqbal”,Tehran, Islamic Advertising Organization Publication and Press.
  •   Shariati, Ali (Bita), “Us and Iqbal”,Tehran, Hosseinie Ershad.