گونه‌های مختلف ایهام در مثنوی نه‌سپهر امیر خسرو دهلوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ایذه، دانشگاه آزاد اسلامی، ایذه ، ایران.

10.22111/jsr.2021.22569.1698

چکیده

امیرخسرو دهلوی یکی از شاعران تأثیرگذار زبان و ادب پارسی است که با بهره‌مندی از نبوغ و دانش فراوان، نماینده‌ای قابل، برای زبان و فرهنگ پارسی در سرزمین هندوستان بوده است، آثار گوناگون او آگنده از شگردهای هنری و ادبیِ ظریف و ارزشمندی است که شناخت آن‌ها برای درکِ درستِ گذشتۀ ادبی زبان فارسی اهمیت بسیار دارد. او که خود از پیشگامان قابل ‌اعتماد در نقد ادبی و علوم بلاغی بوده است، فنون ادبی را به‌خوبی در سخن به کار گرفته است. "ایهام" ازجمله بارزترینِ فنونِ تأثیرگذار در آثار اوست که با تداعی معانی دور و نزدیک، مخاطب را در دریافت چندمعنا از ‌کلام، کمک می‌کند. یکی از آثار ارزشمند و کمتر شناخته‌شدۀ او "مثنوی نه‌سپهر" است که آن را در سال 718 (ه.ق) سروده است. بسیاری از ابیات این اثر، از ظرافت ایهامی هنرمندانه‌ای برخوردار است و مخاطب آشنا، با دقّت در ساختار ایهامی آن، متوجّه شبکۀ گسترده‌ای از واژگان چندمعنایی می‌شود، در این مقاله با بهره گیری از روش توصیفی – تحلیلی کوشش شده است تا به این پرسش پاسخ داده شود که مهم ترین گونه‌های ایهام در " مثنوی نه‌سپهر" امیرخسرو دهلوی کدامند؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Different Types of Ambiguity in Amir Khosrow Dehlavi’s Noh Sepehr

نویسنده [English]

  • Omidvar AliMahmoudi
Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Izeh Branch, Islamic Azad University, Izeh, Iran.
چکیده [English]

Amir Khosrow Dehlavi is an influential poet in the history of Persian language and literature, who has emerged as a capable representative of the Persian language and culture in the land of India by utilizing his great talent and knowledge. His various works are filled with delicate, valuable artistic and literary techniques, identification of which is of great importance for a correct understanding of the literary background of Persian. As a dependable pioneer in literary criticism and rhetoric, he has employed literary techniques properly in speech. Ambiguity is one of the most prominent effective techniques in his works, which helps the addressee to perceive more than one meaning from the discourse through implication of close and distant senses. One of his valuable, lesser-known works is his masnavi (‘a poetic form’) Noh Sepehr (‘nine skies’), composed in 718 AH. Many of the verses in this work contain artistic delicacies in terms of ambiguity, where the familiar addressee recognizes a wide network of polysemous words by paying close attention to the ambiguous structures. In this descriptive-analytical research, an attempt was made to answer the question of what is included in the most important types of ambiguity in Amir Khosrow Dehlavi’s Noh Sepehr.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Ambiguity
  • Different Types of Ambiguity
  • Noh Sepehr
  • Amir Khosrow Dehlavi