عوامل موثر در تکوین و رشد بنیادگرایی در پاکستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

10.22111/jsr.2011.626

چکیده

مقاله ی حاضر به تبیین نقش عوامل متعدد در تکوین بنیادگرایی در پاکستان در سه سطح داخلی، منطقه ای و بین المللی می پردازد. بدین منظور و برای تشریح دقیق تر موضوع، تئوری عمومی سیستم ها به عنوان چارچوب نظری مورد استفاده قرار گرفته است. پس از تعریف بنیادگرایی با بهره گیری از روش توصیفی- تحلیلی، عوامل داخلی، منطقه ای و بین المللی مؤثر در شکل گیری این پدیده بررسی شده است. نتایج مقاله نشان می دهد که وضعیت نامساعد سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی پاکستان همراه با نقش اسلام در تحولات این کشور، از مهم ترین عوامل داخلی در تکوین پدیده ی بنیادگرایی در پاکستان محسوب می شود. ایجاد مدارس مذهبی و رشد افکار رادیکالیستی با حمله ی شوروی به افغانستان به همراه مسأله ی کشمیر و حمایت های مالی عربستان سعودی از گروه های افراطی و تزریق ایدئولوژی وهّابیّت در ذهن جوانان سنّی افغان و پاکستانی از جمله عوامل مؤثر در رشد و گسترش روزافزون افراط گرایی در سطح منطقه ای بوده است. در سطح بین المللی نیز حضور غرب و در رأس آن ایالات متحده در افغانستان و پاکستان به بهانه ی جنگ با روس ها و به دنبال آن حمایت از طالبان در گسترش افراط گرایی، نقشی تعیین کننده داشته است و مضافاً این که پس از واقعه ی یازده سپتامبر، تغییر سیاست آمریکا مبنی بر مقابله با طالبان، نقش اساسی در رویکرد به خشونت از سوی گروه های بنیادگرا در پاکستان داشته است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of the Role of Factors Influential in the Rise and Growth of Fundamentalism in Pakistan

چکیده [English]

The present article explains the role of various factors in the rise of fundamentalism inPakistanat the domestic, regional and international levels. For this purpose, and in order to describe the subject more accurately, the general systems theory has been used as the theoretical framework. Having defined the fundamentalism by using the descriptive - analytic method, we have investigated the domestic, regional and international factors influential in shaping this phenomenon. The findings of this article show that the unfavorable political, social, economic and cultural conditions ofPakistan, together with the role of Islam in the developments of the country are among the most important domestic factors in the emergence of the phenomenon of fundamentalism inPakistan. The establishment of the religious schools and the growth of radical ideas after the Soviet Union’s invasion of Afghanistan, together with the issue of Kashmir and the financial support of Saudi Arabia for the extremist groups and the injection of the ideology of the Vahhabi Sunnis into the minds of the Afghan and Pakistani Sunni youths are among the influential factors for the increasing growth and expansion of the extremism in the region. At the international level, the presence of the West, and on top of them the United States, in Afghanistan and Pakistan on the pretext of fighting against the Russians, followed by their support for the Taliban, has played a crucial role in the spread of extremism as well; moreover, after the event of the September 11, the change in the America's policy towards the Taliban with the intent of confronting with them has had a critical role in the fundamentalist groups’ tendency to violence in Pakistan.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pakistan
  • religious fundamentalism
  • Crisis
  • fundamentalist groups
 
1- احمدندیم، خورشید(1995) اسلام و پاکستان، لاهور: انتشارات المورد
2- احمدی، حمید(1380) طالبان، علل و عوامل رشد، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، ش 132-131، صص 52-32.
3- امیراحمدی، هوشنگ(1380) بحران افغانستان و سیاست منطقه ای ایران، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، ش 134-133، ص4
4- بیشون،جون و زوئل دو روستی(1370) روش تفکر سیستمی، ترجمه امیر حسین جهانبگلو، تهران: نشر پیشبرد.
5- پاشاپور، حمید(1382) نهضت های اسلامی و بازیگران جدید عرصه بین الملل، تهران، انتشارات اندیشه سازان نور.  
6- دیوسالار،مجید (1386) پاکستان: اتحاد دیوبندی و سلفی گری، در سایت:
7- دیوسالار، مجید (1388) مروری بر افکار وهابیت و جایگاه آن در جهان، در
Htpp://www.aftab.ir/articles/view/religion/122468.html.
8- دکمجیان، هرایر(1377) جنبش های اسلامی معاصر در جهان عرب، ترجمه احمید احمدی، تهران، انتشارات کیهان.
9- دوئرتی،جیمز و روبرت فالتزگراف(1372) نظریه های متعارض در روابط بین الملل، ترجمه علیرضا طیب و وحید بزرگی، تهران، نشر قومس.
10- دوران، دانیل(1371) نظریه سیستم ها، ترجمه محمد یمینی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
11- دهشیار، حسین(1388) ملاحظات پاکستان در فرآیند مبارزه علیه تروریسم، فصلنامه روابط خارجی، سال دوم،ش5، صص101-99.
12- روا، الیویه(1379) افغانستان از جهاد تا جنگ های داخلی، ترجمه علی عالمی، تهران، انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی.
13- رهبر، عباسعلی، مهاجرانی، سید مجید(1388) هستی شناسی بنیادگرایی در جهان عرب، فصلنامه رهیافت های سیاسی و
بین المللی، شماره 16، صص125-120.
14- شفیعی، نوذر(1384)جایگاه پاکستان در رشد اسلامگرایی، همشهری دیپلماتیک، ش 61 ،29/5/1384، ص3.
15- -----------(1385) نقش دیوبندیسم درسیاست و حکومت پاکستان با تاکید بر جمعیت علمای اسلام، فصلنامه مطالعات منطقه ای جهان اسلام، سال هفتم، ش 28، ص10-9.
16- -----------(1386) ریشه ها و پیامدهای درگیری نیروهای مذهبی با دولت پاکستان، همشهری دیپلماتیک، ش 16ص7.
17- -----------(1388) طالبانیسم در پاکستان و افغانستان، قابل دسترسی در :http://www.drshafiee.belogfa.com/post178/aspx
18- صدری، محمود(1386) تنگناهای پاکستان و چاره اندیشی مشرف، همشهری دیپلماتیک، ش 16، ص5.
19- عصمت الهی، محمدهاشم(1388)جریان پرشتاب طالبان، تهران: انتشارات الهدی.
 20- عارفی، محمداکرم(1380)پاکستان و بنیادگرایی اسلامی، مجله علوم سیاسی، سال چهارم، ش 16، صص274-266.
21- فرمانیان، مهدی(1386)شبه قاره هند، دیوبندیه، بریلویه و وهابیت، در سایت:
  http://www.bashgah.net/pages15013.html.   
22- فولر، گراهام، یان لسر (1384) احساس محاصره : ژئوپلیتیک اسلام و غرب، ترجمه علیرضا فرشچی، تهران: دانشکده فرماندهی و ستاد، دوره عالی جنگ.
23- کابلی،کمال(1387) فرقه دیوبندی،  در
24- کاظمی، سیدآصف(1389) بررسی زمینه های سیاسی-اجتماعی شکل گیری طالبان در پاکستان، فصلنامه سخن تاریخ، ش8ص133.
25- محمد اصغرخان، مارشال(1999) اسلام، جمهوریت و پاکستان، اسلام آباد: انتشارات پبلی کشنیز.
26- محمدی، محمدکاظم(1368) سیمای پاکستان، تهران:انتشارات فرهنگ اسلامی.
27- مسعودنیا، حسین(1387)بررسی علل رفتار خشونت آمیز نیروهای اسلامی در پاکستان با تاکید بر طالبانیسم، فصلنامه دانش سیاسی، سال پنجم، ش اول، صص211-201.
28- مصباح، محمدتقی(1386) دیوبندیه، پشتونیسم، طالبانیسم، قابل دسترسی در:http://www.bashgah.net/pages14888.html
29- ملازهی، پیرمحمد(1386)چالش سیاسی و ایدئولوژیک در پاکستان، همشهری دیپلماتیک، ش 22، ص62
30- نصر، ولی رضا(1386) ارتش، اسلامگرایی و دموکراسی در پاکستان، ترجمه معصومه انتظام، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، ش 134-132، ص28.
31- هانتیگتون، ساموئل(1380) بنیادگرایی اسلامی محصول رویارویی تمدن ها، ترجمه ق. طولانی، مجله ترجمان سیاسی، سال پنجم، ش 18، ص38
32- Andribi. Tahir R & Das. Jishu (2006), “Religious school Enrollment in Pakistan”, Comparative Education Review, vol5, no3.
33- Gorh, Ty (2006), Ungoverned Spaces: The Challenges of Governing Tribal Societies, California, Naval postgraduate school Monterey. 
34- Mclean, Ian (1996), The Concise Oxford Dictionary of  Politics, New York, Oxford University Press.
35- Rapoport, Anatol (1968), Modern System Research for the Behavioral Scientists, Chicago,Aldin
36- Yen, Hope (2008), US-Pakistan Relation, available at:www.crs.org.
37- Zuhur, Sharifa (2008), Precision in the Global War on Terror: Inciting Muslims through the war of Ideas, Strategic Studies Institutes, U.S. Army war College.