طنز در غزل های غزالی مشهدی؛ شاعر سبک هندی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

10.22111/jsr.2011.627

چکیده

  با توجه به اینکه تعهد شاعر چیزی جز مسئولیت­پذیری او نیست، انتقاد از ریاکاران و ظاهرسازان از دیرباز، زبان و کلام شاعران و نویسندگان را که نسبت به جوامع انسانی احساس تعهد می­کردند تحت تأثیر قرار داده است. یکی از شیوه­های انتقاد شاعران، استفاده از شیوه یا نوع ادبی طنز است. می­توان گفت در این مسیر زبان طنز بهترین وسیله است، زیرا که؛ طنز ادبی کلامی است هنری و خنده­انگیز که ضمن انتقاد، هدفش اصلاح جامعه و یک اندیشه یا باور نادرست است. از شاعران موفقی که در ادب پارسی توانسته است از این شیوه بهره­ی کافی و وافی ببرد، ملک­الشعرا غزالی مشهدی است. طنز غزالی غالباً نقد اجتماعی است که شامل: انتقاد از اخلاق ریاکاران و شیوه­ی زندگی معاشرت افراد به ظاهر خوش­عمل و نیکوکار است که با تظاهر به تقوی و پرهیزگاری به مخالفت با عشق و محبت قلبی می­پرداخته­اند. غزالی از اینکه زاهدان ریاکار، عقل را در خدمت خواهش­های نفسانی قرار داده­اند آزرده است و چنین عقلی را نکوهش می­کند ولی رندی را که با آزادگی، پاکی و زیرکی و عشق و دلدادگی همراه است می­پسندد. طنزهای غزالی از افراد و جامعه­ای که ساختارهای بنیادین آن با ساختارهای عارفانه­ی غزالی تضادی عمیق دارد، کاملاً هماهنگ است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Humor in the ghazals Ghazali Mashhadi, A Poet of the Indian style

چکیده [English]

When defining the origin of social science literature engage we understand that literature is not only a social impact but on the inextricably liked its also past. According to the poet’s commitment is nothing but accountability, criticism of the hypocrisy and the appearance makers of long time, language and the word of poets and writers of the made the commitment to humane societies affected. One criticism of the manner of poets is use of the style or type of humor literary. In this way we can say that satire is the best tool , Because the literary humor is artistic verbal and funny wonderful that same criticism, aimed at improving the community and a thought or belief is false. Of successful poets in Persian literature has been able to take of the way gain enough Ghazali Mashhadi poet laureate is the poet of ten century. Humor Ghazali is often satirical social criticism, including criticism of the hypocrisy and moral way of life and charity work is associate the appearance atrad. With the pretense of piety and virtuouse would have to disagree with love heart. Ghazali of that hypocrites journals, wisdom in the carnal request service have put, is hurt and that such rational are criticism but roguery that are freedom, parity and brilliance and is associated with love and for feature heart prefer. Ghzali’s ghazal of individuals and society with it’s basic structure of Ghazali’s mystical deep contradiction is entirely consistent.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ghazali Mashhadi
  • poetry Ghazali
  • satire
  • social
  • criticism
 
1- انوری، حسن(1386) طنز حافظ، ماهنامه­ی فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، ادبی فردوسی، ش:53-52، صص،22-20
2- انوشه، حسن(1381) فرهنگنامه ی ادبی فارسی، چاپ دوم، تهران: وزارت فرهنگ و انتشارات اسلامی.
3- چناری، عبدالامیر(1384) طنز در شعر حافظ، پژوهشنامه ی علوم انسانی، ش46-45، صص51-39.
4- حافظ، شمس­الدین محمد(1369) دیوان، به اهتمام محمد قزوینی و قاسم غنی، مقابله و کشف­الابیات رحیم ذوالنور، چاپ اول، تهران: زوّار.
5- حسن­لی، کاووس(1385) چشمه­ی خورشید، چاپ نخست، شیراز: نوید شیراز.
6- حلبی، علی­­اصغر(1377) تاریخ طنز و شوخ­طبعی در ایران و جهان اسلام، چاپ نخست، تبریز: بهبهانی.
 7- خاقانی شروانی، افضل­الدین(1373) دیوان، مقابله و تصحیح و مقدمه و تعلیقات ضیاء­الدین سجادی، چاپ چهارم، تهران: زوّار.
8- خرمشاهی، بهاء­الدین(1384) ذهن و زبان حافظ، چاپ هشتم، تهران: ناهید.
9- داد، سیما(1383) فرهنگ اصطلاحات ادبی، چاپ دوم، تهران: مروارید.
10- رزمجو، حسین(1372) انواع ادبی و آثار آن در زبان فارسی، چاپ دوم، مشهد: آستان قدس رضوی.
11- سعدی شیرازی، مصلح بن عبدالله (1386) کلیات، به اهتمام محمدعلی فروغی، چاپ چهاردهم، تهران: امیرکبیر.
12-شریفی، محمّد(1387) فرهنگ نشر نو، چاپ اول، تهران: انشارات معین.
13- شفیعی­کدکنی(1386) زمینة اجتماعی شعر فارسی، چاپ نخست، تهران: اختران.
14- صفا، ذبیح­الله(1375) تاریخ ادبیات در ایران، چاپ هشتم، ج پنجم، بخش دوم، تهران: فردوس.
15- غزالی مشهدی(1388) دیوان، تصحیح حسین قربانپور آرانی، چاپ نخست، تهران: علمی­فرهنگی.
16- فاروق­فلاح، غلام(1374) موج اجتماعی سبک هندی، چاپ نخست، مشهد: ترانه.
17- میرصادقی، میمنت(1373) واژه­نامة هنر شاعری، چاپ دوم، تهران: معین.
18- نیکوبخت، ناصر(1380) هجو در شعر فارسی، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.