نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فقه و حقوق دانشگاه تهران

2 دانشیار گروه فقه و حقوق اسلامی دانشگاه تهران.(نویسنده مسئول)

3 دانشیار گروه فقه و حقوق اسلامی دانشگاه تهران..

10.22111/JSR.2021.36003.2117

چکیده

از میان کشورهایی که ملزم به تبعیت از اصول و موازین دین اسلام هستند، ایران با عراق و پاکستان که همسایگان غربی و شرقی آن هستند، دارای قرابت‌های فرهنگی بسیاری است. در نوشتار حاضر حق فرهنگی ملت‌های مذکور مورد بررسی مقایسه‌ای قرار گرفته است. حق فرهنگی برخلاف اهمیت فراوان و تأثیرگذاری آن بر دیگر عرصه‌های زندگی بشر و هم‌عرض ‌بودنش با سایر بخش‌های حقوق بشر مانند: حقوق سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، کمتر مورد توجه قرار گرفته است؛ به‌طوری‌که علاوه‌بر مشخص‌نبودن دامنه و مصادیق دقیق آن، جزء حقوق کمتر‌توسعه‌یافته و درجه دو محسوب می‌شود. در این نوشتار ابتدا به روش تحلیل مقایسه‌ای با بررسی اسناد بین‌الملل حقوق بشری، به مصادیق خاص حق فرهنگی پرداخته شده و سپس به این سؤال پاسخ داده شده است که جایگاه این حق در نظام حقوقی اسلام و قوانین اساسی کشورهای مورد بحث کجاست؟ یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهد که از بررسی مجموع اسناد بین‌الملل حقوق بشری، مصادیق شش‌گانۀ حق فرهنگی، شناسایی و احصاء می‌شود که این مصادیق در نظام حقوقی اسلام مورد تأکید فراوان قرار گرفته‌اند؛ اما با مقایسۀ قوانین اساسی ایران، عراق و پاکستان، چنین به‌نظر می‌رسد که این قوانین در زمینۀ بیان حق فرهنگی، دارای نقاط ضعف بوده و نیازمند اصلاح، تکمیل و بازنگری هستند؛ به‌طوری‌که به برخی از مصادیق مانند حق بهره‌مندی از هنر، در هیچ‌کدام از قوانین مذکور اشاره نشده است و برخی دیگر با شدت و ضعف بیان شده‌اند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The status of the cultural rights in the Islamic legal system and the fundamental laws of Iran،Iraq and Pakistan by looking at international documents.

نویسندگان [English]

  • javad shayanfar 1
  • seyed mohammad hoseyni 2
  • abedin momeni 3

1 PhD student in jurisprudence and law, University of Tehran

2 Associate Professor, Department of Islamic Jurisprudence and Law, University of Tehran.

3 Associate Professor, Department of Islamic Jurisprudence and Law, University of Tehran.

چکیده [English]

Extensive Abstract :
1- Introduction
undoubtedly،one of the most important goals of religion of islam،which is the arrival of individuals at the grade of caliph of islam(انی جاعل فی الأرض خلیفة)(بقره/30) in the shadow of this cultural right, it will be possible to promote the identity and development of individuals in society، but what is evident in practice is that the right of cultural right is neglecte، and the fundamental laws of some Islamic states that must be expressed in the cultural institutions of the society and the fundamental rights of the nation are required to correct، complete، and review the cultural right of individuals. on this basis the comparative study of the cultural right of iran،iraq and pakistan which expresses the attitude of these legal systems is cultural right and it aims to explore their strengths and weaknesses, and the aim is to explore the status of the right،in the legal system of islam and the basic rules of the dispute. so the questions we seek to answer arewhat are the examples of cultural right to be the event of the international community? 2 - What is the view of the legal system of Islam against this right? 3 - As compared to the basic rules of Iran، Iraq and Pakistan, which would have maximum impact on the religion of Islam in the field of cultural right، which required the maximum and which required completion and revision?
 
2-Research methodology
The present study was conducted by comparative analysis using library tools،in which، while enumerating examples of cultural rights from international human rights documents، the position of this right in the Islamic legal system was explained and the approach of the Iranian and Iraqi constitutions. Pakistan has been comparatively studied in relation to cultural rights and their commonalities and differences have been stated. International is explained in this regard.
 
3-Discussion
 international human rights documents, the following six cases are counted as examples of cultural rights: 1. The right to benefit from free education 2. The right to freedom of religion and belief 3. The right to use the native language 4. The right to protect cultural heritage 5. The right to enjoy all kinds of art 6. The right of maximum participation of individuals in cultural activities. The right to free education has been emphasized in the religion of Islam and is mentioned in many verses and hadiths (Tusi, 1414: 488; Kazemi،1404: 237). This right is stated in principles 3،43 and 30 of the Iranian constitution. This law mentions that education is free but does not mention that it is compulsory. Articles 37 and 38 of the Pakistani constitution state that education is compulsory, and Article 34 of the Iraqi constitution، like that of Iran and Pakistan, recognizes free education as a right for all. The right to freedom of religion and belief is clearly stated in the verse "La Akrah fi al-Din" and the jurists have claimed consensus on the right to freedom of religion and belief. (Ameli, 1413: /3 / 78) Belief is a matter of the flesh and individuals should join it with full desire. Principles 12 and 23 of the Iranian Constitution refer to the right to freedom of religion and belief،but Article 13 of this law only recognizes Zoroastrian،Jewish and Christian Iranians as religious minorities. Recognizes that such a restriction appears to be contrary to the right to freedom of religion or belief. Article 20 of the Pakistani Constitution and Article 2 of the Iraqi Constitution refer to the absolute right to freedom of religion or belief. The right to freedom of language and the use of the indigenous language has been protected by the religion of Islam،and Islamic jurists have paid special attention to it، so that in the most important stage of concluding contracts، the parties to the contract are required to express themselves in Arabic. (Shahid I، 1410: 175) Article 15 of the Constitution of Iran and Article 251 of the Constitution of Pakistan and Article 4 of the Constitution of Iraq،in addition to introducing the official language of the country، mention the freedom of indigenous languages.The right to protect cultural heritage has been emphasized in the form of paying attention to the heritage of the past and thinking about their fate in the religion of Islam. (Nahj al-Balaghah, 1414: 113) The jurists of Islam have also attached great importance to the preservation of cultural heritage. Shahid Thani states: If it is possible to separate the deviant cases of misleading books،it should be enough to eliminate the same deviant cases and it is not permissible to destroy other parts of that book. (Shahid Thani،1410: 3/214) Article 10 of the law The Iraqi constitution briefly mentions the right to the protection of cultural heritage, and the constitutions of Iran and Pakistan lack any wording in this regard. The right to enjoy all kinds of art has been protected by the holy shari'a in numerous verses and hadiths. (Ameli, 1409: 5/6; Qomi, 1413: 1/129) Islamic jurists have referred to the art of sculpture ،painting ،etc. Hali، 1412: 159/379; Najafi, 1404: 22/41) The constitutions of Iran، Iraq and Pakistan lack any expression in the field of the right of individuals to enjoy art، while the constitutions of most countries refer to the right to art. The right of maximum participation of individuals in the activities of society in the form of the presence of believers in mosques،propaganda and dissemination of religious teaching، etc. has been emphasized by Islam. (Hamiri, 1413: 77) Article 3 of the Iranian Constitution refers to this fundamental right of the nation The Constitution of Pakistan generally refers to the activities of individuals to regulate individual and social life, which is basically part of the dimensions of individuals' lives, participation in cultural activities of society.The Iraqi constitution on the right of individuals to participate in cultural activities lacks any expression.
 
4-conclusion:
 The right to education is  enshrined in the constitution in question،but the Iranian and Pakistani constitutions do not apply the principle of non-repetition. The Iranian and Iraqi constitutions provide for the right to free education at all levels،while the Pakistani constitution lacks such a principle. is Freedom of religion for religious minorities is enshrined in the constitution،but in the Iranian constitution, contrary to the constitutions of Pakistan and Iraq، only Zoroastrian، Jewish، and Christian Iranians are recognized as religious minorities، and it is recommended that all minorities be reviewed in the Iranian constitution.
According to Article 20 of Pakistan "s constitution، Pakistani lawmakers have the right to promote their faith،which seems that it will deflect low - level knowledge of Islam s rich convictions and cause them apostasy
The Iraqi constitution in the field of preserving cultural heritage only refers to the preservation of holy religions and religious places،and the fundamental laws of Iran and Pakistan lack expression.
despite the obligation of islam to the benefit of people from the right of art، the basic rules in this regard do not have any expression.
The right of individuals to participate in the cultural activities of society is enshrined in the constitutions of Iran and Pakistan. while the Iraqi constitution does not have any expression،it is assumed that the basic rules are to be resolved.
 

Afrough, Emad, Cultural Studies and Cultural Law, Institute of Culture and Knowledge, 2000.
Ameli, Horr, Muhammad ibn Hassan, resale fi al-ghena, Qom: Nashr al-Mursad, 1997.
---------------------------, vasayel al-shia, Qom: Al-Bayt (AS) Foundation, 1989.
Ameli, Muhammad ibn Makki, al-doros al-shareye fi feghhe al-emameh, Qom: Islamic Publications Office, 1997.
----------------------------, Al-Lama'a Al-Damashqiyyah fi Fiqh Al-Imamiya, Beirut: Dar Al-Tarath, 1990.
Ameli, Zayn al-Din bin Ali, Al-Rawzah al-Bahiyyah fi Sharh al-Lama'a al-Damashqiyya, Qom: Nashr-e-Davari, 1990.
----------------------------, hasheh sharaye al-Islam , Qom: Publications of the Office of Islamic Propaganda, 2001.
----------------------------, masalek al-afham ela tangheh sharaye al-eslam, Islamic Knowledge Foundation, 1993.
Bahrani, Yusuf bin Ahmad bin Ibrahim, Al-Hadaiq Al-Nadharah fi ahkam al-etrat al-tahereh, Qom: Islamic Publications Office, 1985.
Constitution of Iran, 1979.
Constitution of Iraq,
Constitution of Pakistan, 1973.
Convention for the Protection of the World Natural and Cultural Heritage, Research Center of the Islamic Consultative Assembly, 1972.
Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women, Islamic Consultative Assembly Research Center, 1979.
Convention on the Rights of Persons with Disabilities, Research Center of the Islamic Consultative Assembly , 2006.


Convention on the Rights of the Child, UNICEF website , 1989.


Convention Relating to the Status of Refugees, Research Center of the Islamic Consultative Assembly, 1951.
Dashti, Taghi, Human Rights on the Scale, Young Thought Center Publications, 2011.


Declaration of the Rights of Individuals Belonging to National or Ethnic Minorities, on the website of the Baqer al-Uloom Research Institute, 1992.
Declaration on the Elimination of Prejudice and Discrimination Based on Religion, website of the Baqer al-Uloom Research Institute, 1981.


Haeri, Sayyid Ali ibn Muhammad Tabatabai, Riyadh Al-Masa'il, Qom: Al-Bayt (AS) Foundation, 1997.
Helli, Hassan Ibn Yusuf Ibn Motahar Asadi, montahi al-matlab fi tahghigh al-mazhab, Mashhad: Islamic Research Complex, 1992.
----------------------, tahrir al-ahkam ala mazhab al-emamey, Qom: Imam Sadiq Foundation, 1999.
Helli, Ibn Idris, Muhammad ibn Mansour ibn Ahmad, Al-Sara'ir al-Hawi letahrir al-fatavi, Qom: Islamic Publications Office, 1990.
Helli, Najmuddin, Ja'far ibn Hassan, Sharia al-Islam fi masael al-halal va al-haram, Qom: Ismaili Foundation, 1988.
Helli, Shams al-Din Muhammad ibn Shuja 'al-Qattan, Ma'alim al-Din fi fegh Al-Yasin, Qom: Imam Sadegh Foundation, 2003.
Humairi, Abdullah bin Ja'far, ghorab al-asnad, Qom: Al-Bayt Foundation, 1993.
Ibn Kathir, al-Sirat al-Nabawiyyah, Beirut: Publisher of Dar al-Ma'rifah, first edition, 2017.
Ibn Manzoor, Abu al-Fazl Muhammad ibn Makram, lesan al-arab, Beirut: Dar al-Fikr al-tebaey al-nashr al-tozey, third edition, 1994.
Ibn Sa'd, Muhammad, Al-Tabqat al-Kubra, Beirut: Dar al-Sader Publishing, 1985.


International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination, Research Center of the Islamic Consultative Assembly, 1965.


International Covenant on Civil and Political Rights, Research Center of the Islamic Consultative Assembly, 1966.
International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, Research Center of the Islamic Consultative Assembly, 1966.
Isfahani, Majlisi I, Mohammad Taqi, Rawzat al-Muttaqin fi sharh man la yahzoro al-fagheh, Qom: Islamic Cultural Institute of Kushanbour, 1986.
Isfahani, Majlisi II, Muhammad Baqir bin Muhammad Taqi, behar al-anvar, Beirut: Printing and Publishing Foundation, 1990
.------------------------, merat al-oghool fi sharh akhbar al al-rasool , Tehran: Dar al-Kitab al-Islamiyyah, 1984.
Javadi Amoli, Abdullah, Philosophy of Human Rights, Esra Publishing, 1998.
Javan Arasteh, Hossein, Human Rights in Islam, published by Hozeh and University Research Institute, 2016.
Katozian, Nasser, Introduction to Law and Study in the Iranian Legal System, Anteshar Publishing Company, 2000.
Kazemi, Shabar, Sayyid Abdullah Husseini, al-Osool al-asleh va al-ghavaed al-sharyeh, Qom: Mufid Bookstore, 1984.
Khalilian, Khalil, An Attitude Towards the Constitution of the Islamic Republic of Iran, Tehran: Borhan Publications, 1979.
Kolleyni, Abu Ja'far Muhammad ibn Ya'qub, al-Kafi, tehran-Iran, Dar Al-kotob aleslamey, 1987.
Mamaghani, mohammad Hassan ibn abde allah, ghayat alamal fi sharhe almakaseb, qom: majma alzakhaer aleslameeh, 1899.
Mokhtari, Reza, Sadeghi, Mohsen, Ghena, Music, Qom: Publications of the Office of Islamic Propaganda, 1998.
Nahj al-Balaghah, Compiler: Sayyid Razi, Muhammad, Qom: Nahj al-Balaghah Institute, 1994.
Najafi, Mohammad Hassan, Ja'vaher al-Klam fi sharhe  shara's Al-Islam, Seventh Edition, Beirut, Darolehya Al-torasol Al-arabi, 1984.
Nouri, Mirza Hussein, Mustadrak al-Wasa'il va Mustanbat al-Masa'il, Beirut: Al-Bayt Foundation, 1988.
Qomi, Saduq, Muhammad ibn Ali ibn Babawiyyah, man la yahzor al-fagheh, Qom: Islamic Publications Office, 1993.
Ravandi, Morteza, Interpretation of the Iranian Constitution, Tehran: Amirkabir Publications, 1978.


Recommendation on the protection of traditional culture and folklore, ISNA website, 1989.


Saffar, Hassan, Diversity and Freedom in Islam, translated by Azhir, Hamid, Baqiy Publishing, Without date.
Samhouri, Abdul Razzaq Ahmad, Masader al-Haq fi Fiqh al-Islami, Beirut: Al-Halabi Al-Haqqiya Publications, 1998.
Tabari, Muhammad ibn Jarir, tarekh al-omam va al-rosol va al-molok, Beirut: Publisher of the Narrations of Arab Heritage, Without date.


Tehran International Declaration of Human Rights, United Nations website in the Islamic Republic of Iran, 1968.


The Holy Quran
Tusi, Abu Ja'far, Muhammad ibn Hassan, Al-Amali, Qom: Dar al-Thaqafa, 1994.


Universal Declaration of Human Rights, United Nations website in the Islamic Republic of Iran , 1948.
Universal Declaration of Linguistic Rights, website of the Baqer al-Uloom Research Institute , 1996.


Varei, Javad, Rights and Duties of Citizens and Governmentalists, Publications of the Secretariat of the Assembly of Leadership Experts, 2002.


World Declaration on Cultural Diversity, National Commission for UNESCO – Iran, 2001.


Zidan, George, History of Islamic Civilization, translated by Javaherkalam, Ali, Tehran: Amirkabir Publications, 1973.

 
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cultural Law
  • Constitution of Iran
  • Iraq
  • Pakistan
  • International Documents
  1.  

    1. قرآن کریم
    2. امام علی. نهج‌البلاغه. گردآورنده: سید رضى، محمد، قم: مؤسسۀ نهج‌البلاغه، 1414ق.
    3. ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری. بیروت: الناشردارالصادر، ۱۴۰۵ق.
    4. ابن کثیر، السیره النبویه. بیروت: ناشردارالمعرفه، ۱۳۹6ق.
    5. ابن منظور، ابوالفضل محمد بن مکرم، لسان العرب. بیروت: دارالفکرللطباعة والنشر والتوزیع، چاپ سوم، 1414ق.
    6. اصفهانى، محمدتقى، روضة المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه. قم: مؤسسۀ فرهنگى اسلامى کوشانبور، 1406ق.
    7. اصفهانى، محمد باقربن محمدتقى، بحارالأنوار. بیروت: مؤسسة الطبع والنشر، 1410ق.
    8. ـــــــــــــــــــــــــــــ ، مرآة العقول فی شرح أخبارآل الرسول. تهران: دارالکتب الإسلامیة، 1404ق.
    9. افروغ، عماد. فرهنگ‌شناسی و حقوق فرهنگی. تهران: مؤسسۀ فرهنگ و دانش، ۱۳۷۹.
    10. بحرانى، یوسف بن احمدبن ابراهیم، الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1405ق.
    11. جوادی آملی، عبدالله، فلسفۀ حقوق بشر. تهران: نشر اسراء، 1377.
    12. جوان آراسته، حسین، حقوق بشر در اسلام. نشر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۹۷.
    13. ــــــــــــــــــ ، تحریرالأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة. قم: مؤسسۀ امام صادق(ع)، 1420ق.
    14. حائرى، سید على بن محمد طباطبایى، ریاض المسائل. قم: مؤسسۀ آل‌البیت(ع)، 1418ق.
    15. حسینی نیک، سید عباس، قانون اساسی ایران. چاپ یازدهم، تهران: نشر مجد، 1390ش.
    16. حلّى، شمس‌الدین محمدبن شجاع القطّان. معالم الدین فی فقه آل یاسین. قم: مؤسسۀ امام صادق(ع)، 1424ق.
    17. حلّى، نجم‌الدین، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال والحرام. قم: مؤسسۀ اسماعیلیان، 1408ق.
    18. حلّى، حسن بن یوسف بن مطهراسدى، منتهى المطلب فی تحقیق المذهب. مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة، 1412ق.
    19. حمیتی واقف، احمدعلی، مقدمه علم حقوق. چاپ اول، تهران: نشر دانش‌گستر، 1387.
    20. حمیرى، عبدالله بن جعفر، قرب الإسناد. قم: مؤسسۀ آل‌البیت(ع)، 1413ق.
    21. خلیلیان، خلیل، نگرشی بر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات برهان، ۱۳۵۸.
    22. دشتی، تقی، حقوق بشر در ترازو. تهران: انتشارات کانون اندیشه جوان، ۱۳۹۰.
    23. زیدان، جرجی، تاریخ تمدن اسلام. ترجمۀ علی جواهرکلام، تهران: انتشارات امیرکبیر، ۱۳۵۲.
    24. سنهوری، عبدالرزاق احمد، مصادرالحق فی فقه الاسلامی. بیروت: منشورات الحلبی الحقوقیه، ۱۹۹۸.
    25. صفار، حسن. چندگونگی و آزادی دراسلام. ترجمۀ حمید آژیر، قم: نشر بقیع، بی‌تا.
    26. طبری، محمد بن جریر. تاریخ الامم والرسل والملوک. بیروت: الناشر روایع التراث العربی، بی‌تا.
    27. طوسى، ابو جعفر. محمد بن حسن. الأمالی، قم: دارالثقافة، 1414ق.
    28. عاملى، حرّ؛ محمد بن حسن، رسالة فی الغناء. قم: نشر مرصاد، 1418ق.
    29. ــــــــــــــــــــــــــ ، وسائل الشیعة. قم: مؤسسه آل‌البیت(ع)، 1409ق.
    30. عاملى، شهید اول، محمد بن مکى، الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة. قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1417ق.
    31. ـــــــــــــــــــــــــــــــ ، اللمعة الدمشقیة فی فقه الإمامیة. بیروت: دارالتراث، 410ق.
    32. عاملى، شهید ثانى، زین‌الدین بن على، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. قم: نشر داورى، 1410ق.
    33. ـــــــــــــــــــــــــــــــ ، حاشیة شرائع الإسلام. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى، 1422ق.
    34. ــــــــــــــــــــــــــــــ ، مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة، 1413ق.
    35. قلعجی، محمد، معجم لغه الفقهاء. عمان: ناشر دارالنفائس، بی‌تا.
    36. قمّى، صدوق، محمّد بن على بن بابویه، من لایحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1413ق.
    37. کاتوزیان، ناصر، مقدمۀ علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران. تهران: انتشارات شرکت سهامی انتشار، ۱۳۷۹.
    38. کاظمى، شبر؛ حسینى، سید عبدالله، الأصول الأصلیة والقواعد الشرعیة. قم: کتابفروشى مفید، 1404ق.
    39. کلینى، ابوجعفر، محمد بن یعقوب، الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیة، 1407ق.
    40. مامقانى، محمدحسن بن عبداللّه. غایة الآمال فی شرح کتاب المکاسب. قم: مجمع الذخائر الإسلامیة، 1316.
    41. مجموعه قوانین اساسی کشورها. قانون اساسی اسپانیا. تهران، 1978.
    42. مجموعه قوانین اساسی کشورها. قانون اساسی پاکستان. تهران: 1973.
    43. مجموعه قوانین اساسی کشورها. قانون اساسی عراق. تهران: 2005.
    44. مختارى، رضا؛ صادقى، محسن، غنا، موسیقى. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى، 1419ق.
    45. نجفى، محمدحسن. جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دارإحیاءالتراث العربی، 1404ق.
    46. نورى، میرزاحسین، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. بیروت: مؤسسه آل‌البیت(ع)، 1408ق.
    47. ورعی، جواد، حقوق و وظایف شهروندان و دولتمردان. تهران: انتشارات دبیرخانۀ مجلس خبرگان رهبری، ۱۳۸۱.
    48. اعلامیۀ بین‌المللی حقوق بشر تهران، سازمان ملل متحد در جمهوری اسلامی ایران، تهران: 1968.
    49. اعلامیۀ جهانی تنوع فرهنگی، سایت کمیسیون ملی یونسکو–ایران، تهران: 2001.
    50. اعلامیۀ جهانی حقوق بشر، سایت سازمان ملل متحد در جمهوری اسلامی ایران، تهران: ۱۹۴۸.
    51. اعلامیۀ جهانی حقوق زبانی، پژوهشکدۀ باقرالعلوم(ع)، تهران: 1996.
    52. اعلامیۀ حقوق افراد متعلق به اقلیت‌های ملی، پژوهشکدۀ باقرالعلوم(ع)، تهران: 1992.
    53. اعلامیۀ محو تعصب وتبعیض مبتنی بر دین، پژوهشکدۀ باقرالعلوم(ع)، تهران:
    54. پیمان‌نامۀ حقوق کودک، سایت یونیسف، تهران: 1989.
    55. توصیه‌نامۀ حفاظت از فرهنگ سنتی و فولکلور، سایت ایسنا، تهران:
    56. کنوانسیون بین‌المللی رفع تبعیض نژادی، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تهران:
    57. کنوانسیون حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی جهانی، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تهران:
    58. کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تهران:
    59. کنوانسیون وضع بیگانگان، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تهران: 1951.
    60. منشور سازمان ملل متحد، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تهران: 1945.
    61. میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تهران: 1966.
    62. میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تهران: 1966.
    63. Janusz, symonides. The Implementation of Cultural Rights by the International Community. International communication Gazette, 1998.