دیوان اشعار حسرت مشهدی به خطّ خود شاعر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

10.22111/jsr.2012.832

چکیده

آنچه از گذشتگان به صورت نسخه‌های خطی برای ما باقی مانده، هر کدام گنجینه‌ای است که باید در حفظ، احیا و شناسایی آن کوشید. با وجود آن که در سال های اخیر، سعی فراوانی در شناسایی و معرفی این گنجینه‌های نفیس صورت پذیرفته؛ ولیکن هنوز راه نرفته بسیار است؛ چراکه هنوز دواوین شعری و متون منثور فراوانی در گوشه و کنار کتابخانه‌ها، در زیر غبار نسیان و فراموشی است. یکی از این آثار مجهول القدر و ارزنده، دیوان شاعری ناآشناست با عنوان سید محمد فرزند میرزا صدرا، متخلص به حسرت مشهدی، شاعر فارسی گوی شبه قاره در نیمه ی دوم سده ی یازدهم هجری که نسخه ی اصلی دیوان این شاعر به خطّ خود شاعر است و در سال 1144 هجری قمری کتابت گردیده و در کتابخانه ی مرکزی دانشگاه تهران نگهداری می‌شود. این پژوهش بر آن است تا برای نخستین بار به معرفی این شاعر و مضامین شعری دیوان وی، بر اساس نسخه ی مذکور بپردازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Hasrat Mashhadi’s Divan in His Own Handwriting

چکیده [English]

What have remained of our ancestors in the form of manuscripts are treasures that must be preserved, revived, and identified. Despite great attempts in order to identify these precious treasures in recent years, there are still many efforts to be done because there are lots of poetic divans and prose texts still in the corners of libraries under the dust of oblivion and forgetfulness. One of these unknown, yet valuable, works is a divan of the unfamiliar poet, Seyed Mohammad, the son of Mirza Sadra, known as Hasrat Mashhadi, the Persian-speaking poet of the Indian subcontinent in the second half of the 11th century A.H., who wrote the original copy in 1144 A.H. This copy in the poet’s own handwriting is being kept in the Central Library of Tehran University. This research paper tries to introduce the poet and the themes of his divan for the first time based on the above mentioned manuscript. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Persian poetry
  • Indian style
  • the subcontinent
  • Hasrat Mashhadi
  • Divan
  • manuscript
 
1-    آفتاب رای لکهنوی، سلطان محمد فخری بن محمد امیری هروی ( 1977 م) ریاض العارفین، تصحیح سید حسام‌الدین راشدی، اسلام آباد: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان .
2-    انوری ابیوردی، اوحدالدین(1364)دیوان، تصحیح مدرس رضوی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
3-    انوشه، حسن (1380) دانشنامه ی ادب فارسی،تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی .
4-    حزین لاهیجی، محمد علی بن ابی‌طالب(1375) تذکرﺓ المعاصرین، تصحیح معصومه سالک، تهران : دفتر نشر میراث مکتوب .
5-    حسرت، سید محمد بن میرزا صدرا (1144هـ. ق) کلیات دیوان، نسخه ی خطی به شماره 2667 کتابخانه ی مرکزی دانشگاه تهران .
6-    -------------- (بی‌تا) دیوان غزلیات، نسخه ی شماره 5619 کتابخانه ی ملی ملک .
7-    خاقانی شروانی،  افضل‌الدین(1374) دیوان، به کوشش ضیاءالدین سجادی، تهران: زوّار .
8-    دانش پژوه، محمدتقی(1348) فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه ی مرکزی دانشگاه تهران، تهران : انتشارات دانشگاه .
9-    درایتی، مصطفی( 1389 ) فهرستواره ی دست‌نوشته‌های ایران، تهران: سازمان چاپ و انتشارات مجلس شورای اسلامی.
10-صبا، مولوی محمد مظفر حسین (1343) تذکره ی روز روشن، به تصحیح و تحشیه ی محمد حسین رکن‌زاده ی آدمیت، تهران : رازی .
11-صنیع‌الدوله، محمد حسن خان اعتمادالسلطنه(1362) مطلع الشمس، تهران: انتشارات پیشگام.
12-فدایی، غلامرضا(1386) آشنایی با نسخ خطی و آثار کمیاب، تهران: سمت .