مخالف خوانی و انحراف از نُرم در شعر بیدل دهلوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سلماس

چکیده

از جملۀ خصایص بارز سبکی شعرای نامی سبک هندی، که شعرشان را از اشعار سبک های دیگر متمایزتر جلوه می دهد مخالف خوانی یا انحراف از نُرم است . منظور از مخالف خوانی، در اشعار شعرای سبک هندی آن است که شعرای این سبک، به جهت دست یافتن به «معنی بیگانه» و پروراندن معانی و مضامین بکر شعری و متفاوت از آن چه در هنجار دیرینه ی ادبی است، در مورد معانی و مضامین کلیشه ای و رایج در ادب فارسی و شخصیت ها و عناصر مشهور داستانی و قرآنی و اسطوره ای نظیر: آب حیات، خضر، اسکندر، جام جم،  یوسف، ابراهیم، عیسی، سلیمان و... از زاویه ای غیر عرفی می نگرند و به خلاف آمدِ عادت در مورد آن به قضاوت می نشینند، یعنی به انتقاد از آن چیزی می پردازند که در عرف و هنجار دیرینه ی ادبی، به ستایش و نگرش مثبت پیرامون آن پدیده ی شعری پرداخته شده و یا به ستایش و نگرش مثبت نسبت به آن چیزی می پردازند که در عرف و هنجار دیرینه ی ادبی، با انتقاد و نگرش منفی با آن برخورد شده است. نگارنده در این پژوهش موارد مخالف خوانی را از اشعار بیدل استخراج و به ترتیب حروف الفبایی مورد بحث قرار داده است و از اشعار دیگر شعرای سبک هندی نیز هر جا که ضروری به نظر می رسید، بهره برده است. هدف از این تحقیق تعیین موارد مخالف خوانی و انحراف از نُرم در سبک هندی، در محدوده ی شعر بیدل دهلوی است. نتیجه ی تحقیق اینکه مخالف خوانی در شعر بیدل دهلوی، با تأسی از شعرای نامدار سبک هندی از بسامد بالاتری برخوردار است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Disagreement and Norm Deviation in Bidel Dehlavi’s Poetry

نویسنده [English]

  • Rajab Tohidiyan
چکیده [English]

    One of the significant features of the prominent poets of Hindi Style which distinguishes their poetry from other styles is Disagreement or norm deviation. Disagreement in Hindi Style happens when the poets use non-conventional point of view to achieve an “alien meaning” and develop different original meanings and implications. Unlike the habit, they judge about the meanings and common stereotypes in Persian literature, famous fictional mystical and mythical elements such as Ab-e-Hayat, Khidr, Alexander, Jaam-e-Jam, Joseph, Abraham, Jesus, Solomon….In other words they normally criticize  and point negative attitudes towards the things that in the long literary tradition have been praised and viewed positively, Or vice versa. The author of this study has extracted the reading against cases from the poetry of Biddle, discussed them alphabetically and benefited from other poets wherever it was necessary. The aim of this study is to determine the Disagreement and diversion of norms in Hindi style in Bidel’s poetry. The results demonstrate that following the famous poets of Hindi style, norm deviation can be observed with a high frequency in Bidel’s poetry.                                                   

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hindi Style
  • Bidel Dehlavi
  • alien Meaning
  • Disagreement
  • point of view
  • Positive and Negative Attitude

مراجع

1-توحیدیان، رجب ، خان چوبانی اهرنجانی، عزیزه، صائب، همدم دارالامان خاموشی، پژوهش نامه فرهنگ و ادب، نشریه دانشکده زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن، شماره دوازدهم، سال هفتم، صص: 36-35، 1390.
2----------، ---- ، نصرتی، عبدالله، تضاد معانی و مضامین و تناقض گویی در شعر کلیم کاشانی، فصلنامه ی تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی(بهار ادب)، علمی – پژوهشی، سال پنجم، شماره ی چهارم، شماره پیاپی 18، صص:61-60، 1391.
3- حسن پور آلاشتی، حسین، معنی بیگانه در شعر صائب تبریزی، نشریه ی دانشکده ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز، سال48،  شماره ی مسلسل 196، صص: 77-75، 1384.
4-حکیم  آذر، محمد، انحراف از نُرم در شعر صائب تبریزی. فصلنامه ی زبان و ادبیات فارسی واحد اراک. سال اوّل. شماره ی دوم،  صص: 43-37، 1384.
5- سجادی، سید علی محمد، صائب تبریزی و شاعران معروف سبک هندی،چاپ اول، تهران: پیام نور، 1389.
6- شفیعی کدکنی، محمد رضا، رستاخیز کلمات (درس گفتار هایی درباره ی نظریه ی ادبی صورتگرایانِ روس)، چاپ اول، تهران: انتشارات سخن، 1391.
7- شمس العلمای گرگانی، حاج محمد حسین، ابدع البدایع(جامع ترین کتاب در علم بدیع فارسی)،چاپ اول، تبریز: احرار، 1377.
8- شمیسا، سیروس، کلیات سبک شناسی،چاپ سوم، تهران: فردوس، 1377.
9- شیری، قهرمان، سبک هندی مظهر مقاومت منفی، فصلنامه زبان و ادبیات پارسی دانشگاه علامه طباطبایی، شماره ی 41 ،صص: 69-68،  1388.
10- صائب تبریزی، محمدعلی،دیوان، جلد دوم و ششم، به اهتمام: دکتر محمد قهرمان، چاپ سوم، تهران: علمی و فرهنگی، 1375.
11- غنی پور ملکشاه، احمد. سبک هندی و مدعیان پیشوایی آن(بررسی میزان و چگونگی تأثیر گذاری شاعران پیشگام سبک هندی بر شکل گیری این سبک).  فصلنامه ی علمی- پژوهشی انجمن زبان و ادبیات فارسی(پژوهش های ادبی). سال پنجم. شماره بیستم، ص:51، 1387.
12-محمدی، محمد حسین، بیگانه مثل معنی(نقد و تحلیل شعر صائب و سبک هندی)،چاپ اوّل ،تهران: میترا، 1374.
13- واثق عباسی، عبدالله، وظیفه دان ملا شاهی، فاطمه، بازتاب سیمای پیامبران در آینه غزل کلیم کاشانی، فصلنامه مطالعات شبه قاره، دانشگاه سیستان و بلوچستان، سال چهارم، شماره دوازدهم، صص130-109، پاییز 1391.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار