ضرورت تصحیح دوبارة دیوان امیر خسرو دهلوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

امیرخسرو دهلوی، طوطی زبان­آورِ هند، از شاعران بنام پارسی­گوی (651 هند- 725دهلی) است، شکی نیست که بزرگ­ترین شاعر شبه قارة هند امیرخسرو است که برخی وی را سعدی هندوستان نامیده­اند. او در نظم و نثر پارسی توانایی کامل داشت و از استادان این فن به‌شمار می­رود. دیوان غزلیات امیرخسرو بارها در شبه قاره و ایران به چاپ رسیده است. چاپ­های تهران م. درویش و سعید نفیسی مورد عنایتِ اقبال صلاح­الدین در تصحیح بعدی از دیوان غزلیات امیرخسرو در لاهور قرار گرفت که به سبب نایافت بودن آن در ایران، محمد روشن همان کارِ اقبال صلاح­الدین را با ویراست جزئی به چاپ رسانید. این تصحیح که امروزه به عنوان منبع پژوهش پژوهشگران مورد استفاده است، خطاهایی درکتابت و اشکالات اساسی کوچک و بزرگی دارد که پس از بررسی ژرف در دیوان و تطبیق با نسخه­های بسیار معتبر، بازنگری و تصحیح دوبارة آن ضروری به‌نظر می­رسد. در این پژوهش نمونه‌هایی از این‌گونه اشکالات همراه با ابیات و اشعار نویافته نمایانده شده است.
 
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The need to recorrect the Divan of Amir Khosrow Dehlavi

نویسندگان [English]

  • G M 1
  • H H 2
چکیده [English]

Amir Khosrow Dehlavi, articulate  parrot of India,  is famous Persian-speaking poets (651 India -725 Delhi). There is no doubt that Amir Khosrow is  the greatest poet of  Indian subcontinent that some have called him Saa'di of India. He had  full  ability in Persian prose and poetry and was one of the masters of this technique. His poetry book has been published many times in Iran and India. Theose prints in Tehran were considered by Iqbal Salah Al-din, such as M. Dervish and Saied Nafisi printers. Therefore, he used those text as a base for next correcting of Amir Khosrow`s work in Lahore. Iqbal's correction was printed again by Mohammad Roshan with a little correction in Iran beacuse the same was issued few and soon was rare. This correction which is today used as a main source by researchers has some mistakes in writing and still needs to be recorrect, of course after deep checking and compairing with one and more authorized prints. In this article, we have found many mistakes and points and showed the reason of importance of recorrcting this manuscript.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Amir Khosrow
  • manuscript
  • Poetry book
  • India
 1- اشرف­زاده، رضا. فرهنگ بازیافته ­های ادبی از متون پیشین، جلد 1و2،چاپ اول، مشهد: دانشگاه    آزاد اسلامی مشهد، 1386.

2- انوری، حسن. فرهنگ بزرگ سخن، 9 جلد، چاپ دوم ، تهران: سخن،1389 .

3- امیرخسرو دهلوی، دیوان، به تصحیح اقبال صلاح­الدین و تجدید نظر سیّد وزیر الحسنی عابدی، چاپ دوم ، با مقدمه و اشراف محمد روشن، تهران: نگاه ،1380.

4- ------، دیوان، به تصحیح م. درویش، مقدمه از سعید نفیسی، چاپ اول، تهران: جاویدان، 1343.

5- ------، دیوان،  به تصحیح و مقدمه سعید نفیسی، چاپ اول، تهران: سنایی،1391.

6-  -----، دیوان، کتابت علی بن سعدالدین شیرازی حافظ، آستان قدس رضوی،897 .

7- - ----، دیوان، آستان قدس رضوی، 902.

8- -----، دیوان، آستان قدس رضوی، 932.

9- دهخدا، علی‌اکبر، لغتنامه دهخدا، تهران: دانشگاه تهران، 1377.

10-حافظ شیرازی، شمس­الدین محمد، دیوان، به اهتمام محمد قزوینی و قاسم غنی، تهران: زوّار، 1384.

11- خاقانی شروانی، افضل­الدین بدیل، دیوان، به کوشش ضیاء­الدین سجادی، تهران: زوّار، 1387.

12- خواجوی کرمانی، دیوان اشعار، چاپ اول، به اهتمام احمد سهیلی خوانساری، تهران: پاژنگ، 1374.

13- عطارنیشابوری، فریدالدین، تذکره الاولیا، چاپ سوم، به اهتمام دکتر محمد استعلامی ، تهران: 1360.

14- منشی، ابوالمعالی نصرالله کلیله و دمنه، تصحیح و توضیح مجتبی مینوی طهرانی، چاپ دهم تهران: امیرکبیر، 1371.

 15- یلمه‌ها، احمدرضا، بررسی و تحلیل نوعی از تصرفات کاتبان در نسخه‌های خطی، پژوهش‌نامه زبان و ادبیات فارسی، سال سوم، شماره نهم، صص 169- 139،  1390.