مطالعۀ کوشک‌ها و آرامگاه‌های چند اشکوبه در شبه ‌قارۀ هند، ایران و آسیای میانه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه مازندران

چکیده

ایران کنونی، آسیای میانه و شبه‌قاره‌ی هند، قلمرو شرقی جهان اسلام بوده‌اند‌. آثار زیادی در حوزه‌ی معماری در این سرزمین‌ها ساخته شدند که از الگو و عناصر معماریِ برابری برخوردار بودند.  یکی از این الگوها، گونه‌ای از عمارات موسوم به «هشت‌بهشت» با اندامی چند اشکوبه است. به‌رغم انجام پژوهش‌های بسیار در حوزه‌ی معماری، این گونه‌ی خاص به‌طور جامع مطالعه نشده است. پژوهش حاضر کوشیده است با بهره­مندی از چارچوب نظری موسوم به «رهیافت تاریخی» این موضوع را مطالعه کند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد در ایران و آسیای میانه این الگو کارکرد تشریفاتی داشته و در شبه‌‌قاره همانند عموم هشت‌بهشت‌ها، استفاده‌ی یادمانی و آرامگاهی داشته است. به‌رغم اقلیم‌های متفاوت، ساختار این‌ گونه بناها یکسان است. طرح‌ برونگرای آنها در اقلیم خشک ایران و آسیای میانه با باغ و فضای سبز هویت پیدا می‌کرد و در اقلیم گرم و مرطوب شبه‌قاره طرح این بناها، پاسخی مناسب به محیط بود. طرح ساختاری این گونه از معماری باعث شد تا با نام‌های مختلفی چون، «نمکدان»، «مُثَمَن» و «چوکَندی» خوانده شوند. بخش زیادی از این سرزمین‌ها در سده‌های متأخر یا در قلمرو جغرافیای سیاسی ایران بوده‌اند یا از نظر فرهنگی به‌شدت از آن اثر پذیرفته‌اند. این موضوع باعث شکل‌گیری فرهنگ هنری و معماری همسانی شد. 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigating pavilions and multistoried Tombs in Indian Subcontinent, Iran and Central Asia

نویسندگان [English]

  • A J
  • S M
چکیده [English]

Modern Iran, Central Asia, and the Indian subcontinent regarded as the eastern realm of the Islamic world. Architecturally, in this area, there are various buildings follow similar architectural forms and patterns, among them is so-called “HashtBehesht” that was a multistoried building with various functions. Despite numerous researches on the Islamic architecture, there has not been fully scrutinized study on this form. Here, there is an attempt to understand, historically, this form of building. Based on previous studies, in Iran and Central Asia, the function of this form was ceremonial, while it was monumental in the Indian subcontinent. Despite different climates, the structure of these buildings was the same. Their extroverted design appropriately defined to garden and green spaces in dry climate of Iran and Central Asia, whereas it was an adequate response to the environmental condition, for various doorways guaranteed the continuous flow of the cool breeze into the structure. The unique design of this architectural form named differently in different regions such as “Namakdan”, “Mosamman” and “Chaukhandi”. regarding the fact that the regions were part of the Persian world, all these pavilion followed similar architectural tradition. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic Architecture
  • Multistoried pavilion
  • HashtBehesht
  • Inadian subcontinent
  • Iran

مراجع

1-     ابونصری هروی، قاسم بن یوسف، ارشاد الزراعه، به اهتمام  محمد مشیری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1346.
2-     بدوانی، عبدالقادر بن ملوکشاه، منتخب‌التواریخ، محقق: احمدعلی صاحب، جلد دوم، تهران: انجمن آثار و مفاخر ملی، 1379.
3-     توسلی، محمد مهدی، سیمای شبه‌قاره هند، قم: مجمع ذخایر اسلامی، 1395.
4-     حکمت، علی اصغر، جامی متضمن تحقیقات در تاریخ احوال و آثار منظوم و منثور خاتم الشعرا نورالدین عبدالرحمن جامی ٨١٧-٨٩٨ هجری قمری، تهران: توس 1346.
5-     رفیعی مهرآبادی، ابوالقاسم، آثار ملی اصفهان، تهران: سلسله انتشارات انجمن آثار ملی، 1352.
6-     سروری، حمیدرضا،1، خبرگزاری سینا علم و فرهنگ:  http://sinapress.ir/news، کد خبر : 32945، تاریخ:  جمعه 21 اسفند 1394 ،
7-     سروری، حمیدرضا،2،میراث فرهنگ و معماری ایرانی درهند «بهشت باغ»،  https://independent.academia.edu/hamidRezaSorouri
8-     شاردن، ژان، سفرنامه شاردن، قسمت اصفهان، ترجمه حسین عریضی، اصفهان: نشرگلها، 1379.
9-     شهیدی پاک، محمدرضا، گسترش فرهنگ و تمدن ایرانی بوسیله دولت‌های مستقل و نیمه مستقل اسلامی در شرق جهان اسلام، نشریه کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماره 148، صص 29-24، 1389.
10-   شهیدی مارنانی، نازنین، باغ سعادت‌آباد اصفهان در آینه مثنوی گلزار سعادت، مطالعات معماری ایرانی، شماره 9، صص 84-67، 1395.
11-   ضابط، حیدر رضا، ادیان و مکاتب: تشیع در شبه قاره هند، پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، شماره13، صص 170-153، 1377.
12-   طباطبا حسنی، علی بن عزیزالله، برهان مآثر، حیدرآباد دکن: مجلس مخطوطات فارسیه، 1315.
13-   علامی، ابوالفضل بن مبارک، اکبرنامه: تاریخ گورکانیان هند، به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1372.
14-   غفاری فرد، عباسعلی، روابط صفویه و نظام‌شاهیان دکن، فصلنامه تاریخ روابط خارجی، شماره31، صص14-1، 1386.
15-   خدایی، محمدزمان، مورخان ایرانی دکن، تاریخ در آینه پژوهش، سال ششم، شماره2، صص88-73، 1388.
16-   فرزام، حمید، سلطان احمد بهمنی و شاه نعمت‌الله ولی، از کتاب کرمان در قلمرو تحقیقات ایرانی، کرمان: مرکز کرمان‌شناسی، صص272-265، 1370.
17-   فرشته، محمد قاسم بن غلامعلی، تاریخ فرشته از آغاز تا بابر، محقق: محمدرضا نصیری، جلد2، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1387.
18-   کمپفر، انگلبرت، سفرنامه کمپفر، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی، 1363.
19-   گری، بازل، نقاشی ایران، ترجمه عربعلی شروه، تهران: انتشارات عصر جدید، 1369.
20-   هنرفر، لطف‌الله، گنجینه آثار تاریخی اصفهان، اصفهان: کتابفروشی ثقفی، 1350.
21-   هولستر، ارنست، هزار جلوه زندگی، ترجمه اکسانا بهشتی، پژوهشگر: پریسا دمندان، به کوشش: فریبا فرزام. تهران: سازمان میراث فرهنگی (پژوهشگاه)، 1382.
 

22-Abduazizovich, Rahimov Laziz, Architectural Masterpieces Of Humayun, International Journal of Scientific & Technology Research, vol. 5, 346-349. 2016.

23- AKTC :Aga Khan Trust for Culture in Afghanistan, The Herat Old City Area Development Programme: Public, Religious and Residential Buildings in the Historic Quarters, Keeping History Alive  afeguarding Cultural Heritage in Post-Conflict Afghanistan, UNESCO, 2015.
24-Allen, T., Timurid Herat, Beiheft zum Tübinger Atlas des Vorderen Orients, Reihe B 56, Wiesbaden. 1983.
25- Avari, Burjor, Islamic Civilization in South Asia: A History of Muslim Power and Presence in the Indian Subcontinent, London And New York: Routledge, 2013.
26- Bhalla, A.S., Monuments, Power and Poverty in India: From Ashoka to the Raj, London: I.B.Tauris, 2015.
27-Golombek, L. The Timurid Shrine at Gazur Gah, Art and Archeology Occasional Papers 15, Toronto: Royal Ontario Museum, 1969.

28- Husain, Chand, Salabat Khan II, Islamic Culture, Vol XVIII, 200-187. 1944.

29- Jain, Jinisha, Structure as a document, Structural Analysis of Historic Construction,  D, Ayala & Fodde, (eds), © 2008 Taylor & Francis Group, London, 289-294, 2008.
30- Jahanabadian, Hadi, Conservation: A Way for Solidaritydblom, Harnessing the hidden potential of cities, Report from the Oslo Workshop,  11–12 April, Can Cultural Heritage Investments Support Inclusive Urban Development?, Inge Lindblom and Carsten Paludan-müller (eds.), 103-109, 2012.
31- Michell, George & Mark Zebrowski, The New Cambridge History of India: Architecture and Art in the Deccan Sultanates, Cambridge University Press, 1999.
32- Nath, R. History of Mughal Architecture, Vol. 1, New Delhi: Abhinav Publication, 1982. 
33-O’Kane, B. Timurid Architecture in Khurasan, Vol.2, PhD Thesis, University of Edinburgh, 1982.
34-Sahai, Surendra, Indian Architecture: Islamic Period, 1192-1857, Delhi: Prakash Books India, 2004.
35-Shokoohy, Mehrdad, Sasanian Royal Emblems and Their Reemergence in the Fourteenth-Century Deccan, Muqarnas, Vol. 11, 65-78, 1994.
36-Varat, TM, A geographical assessment of environmental problems of historical tourist centers in Ahmednagar district (M. S.), International Journal of Applied Research; 2(10): 147-149, 2016.

37- Yeomans, Richard, The Story of Islamic Architecture, Garnet Publishing, 1999.

38- http://www.everythingaboutindia.in/salabat-khans-tomb-ahmednagar
39-http://archnet.org/sites/6848/media_content
 

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار